101. روش تربیتی موعظه؛ چالش‌ها و آسیب‌ها با تأکید بر آموزه‌های قرآنی

حسن باقری‌نیا

دوره 5، شماره 16 ، بهار 1393، ، صفحه 57-75

چکیده
  برایشناختدقیقمفهومموعظه به عنوان یک روش تربیتی،می‌توانازروش‌هایتحلیلمفهومیبهرهبرد. باتأمّل درآیاتوروایاتمربوطبهموعظهیکنوعتمایزنسبیآن راباحکمت مشخّصنموده‌ایمکهموعظهبرخلافحکمتکهبهلحاظشناختیممتازتراست،بیشتربارعاطفیوگرایشیبههمراهدارد. همچنینباتأمّل درنوعمخاطبیکهقرآنآن راموردموعظةخویشقرارداده،می‌توان نتیجهگرفتکه ...  بیشتر

102. شاخص‌های چشم‌انداز دانشگاه اسلامی از منظر قرآن و حدیث

سهراب مروتی؛ امین فتاحی؛ اکرم فریدونی ولاشجردی

دوره 4، شماره 13 ، تابستان 1392، ، صفحه 57-82

چکیده
  تعیین چشم‌انداز و طرّاحی افق‌های روشن برای رشد و تعالی، نخستین و پایه‌ای‌ترین گام در جهت تدوین معماری مطلوب هر سازمان و نهاد است. به رغم تلاش‌های فراوان در عرصة دستیابی به جایگاه مطلوب دانشگاه در کشور اسلامی ما و نیز بحث اسلامی‌سازی این نهاد مقدّس، هنوز به نحو مطلوب به ترسیم چشم‌انداز این نهاد بر مبنای آموزه‌های اسلامی پرداخته ...  بیشتر

103. آسیب‌شناسی و آسیب‌زدایی «مراء» از منظر قرآن و روایات

محبوبه غلامی؛ معصومه غلامی؛ محمّد‌ابراهیم روشن‌ضمیر

دوره 7، شماره 24 ، بهار 1395، ، صفحه 57-82

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.5723

چکیده
  از شیوه‌های تبیین معارف دینی در مکتب اهل بیت، در مواجه با اندیشه‌های مخالفان اسلام، مناظره و احتجاج‌هایی بوده است که ائمّه معصومین یا تربیت‌یافتگان آنها در طول تاریخ انجام دادند. «مناظره» صرفاً برای ساکت نمودن طرف مقابل صورت نمی‌گیرد و نیز برای الزام دیگر مسلمانان به تمکین و قبول استدلال دینی و فرهنگی بین مذاهب اسلامی نمی‌باشد، ...  بیشتر

104. نقدی بر نظریة آفرینش تبعی زن در قرآن

فرج‌الله هدایت‌نیا

دوره 8، شماره 30 ، پاییز 1396، ، صفحه 57-80

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.8720

چکیده
  دربارة آفرینش انسان، آدم و حوا و به طور کلی، دربارة آفرینش دو صنف مرد و زن میان مفسران اتفاق نظر وجود ندارد. دیدگاه‌های آنان دربارة این موضوع به دو نظریة کلی بازمی‌گردد. بسیاری از مفسران، آفرینش مرد و زن را از مَنِشی متفاوت و برای اهداف متفاوت می‌دانند و معتقدند که خدای سبحان حوا را از قسمتی از بدن حضرت آدم آفریده‌است. همچنین، معتقدند ...  بیشتر

105. روش‌های قرآن در نهادینه‌سازی اخلاق در جامعه

عنایت‌الله شریفی؛ سیّدحسین جعفری‌نسب

دوره 6، شماره 23 ، زمستان 1394، ، صفحه 59-83

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2015.5405

چکیده
  این پژوهش پیرامون «روش‌های قرآن در نهادینه‌سازی اخلاق در جامعه» با روش کتابخانه‌ای، توصیفی و تحلیلی انجام شده است. از ضروریّات ایمان پروری انسان، شناخت نوع ارتباط با خداست که با اعتقاد به مبدأ و معاد شروع و با خودسازی، مراحل آن طیّ و با حبّ و بغض فی‌الله به تکامل می‌رسد. اخلاق توحیدی، مراحل تزکیه را در بر دارد و هدف اصلی اخلاق ...  بیشتر

106. فلسفه شر از منظر امام علی (ع)

رضا مهدوی آذربنی؛ مریم علیزاده

دوره 2، شماره 4 ، بهار 1390، ، صفحه 59-74

چکیده
  مسئله شر و راز افرینش آن از گذشته دور، ذهن بشر را به خود مشغول کرده است. این مسئله در تمام ادیان و مکاتب فلسفی به طریقی مطرح شده است و هر یک بر اساس جهان بینی خاص خود درصدد پاسخ بر امده اند. این مسئله، پس از ورود به عالم اسلام به شکل جدی تری به آن پرداخته شده است و فلاسفه اسلامی در سایه معارف قرانی و آموزه های اهل بیت عصمت و طهارت (ع)، بهترین ...  بیشتر

107. معیارهای انسانیت در قرآن با تأکید بر تفسیر المیزان

علی اصغر زکویی

دوره 2، شماره 5 ، تابستان 1390، ، صفحه 59-82

چکیده
  از منظر قرآن، خالق هستی تاج کرامت بر سر آدمی نهاده، وی را جانشین خود در زمین معرفی کرده است. پرسش تحقیق این است که معیارهای انسانیت در قرآن، با تاکید بر تفسیر المیزان، کدامند؟ در آموزه‌های قرآن، از مثلث معیار سخن رفته است: ایمان، عمل صالح و علم. مس وجود آدمی تنها با کیمیای ناب ایمان و عمل صالح به زر تبدیل خواهد شد و آمیختگی آن دو با علم، ...  بیشتر

108. تأملی دیگر در آیات و روایات ناظر بر تمثل اخلاق و تجسم اعمال

مرتضی امامی

دوره 8، شماره 29 ، تابستان 1396، ، صفحه 59-85

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.8227

چکیده
  سرنوشت انسان پس از مرگ، مسئلة اساسی آدمیان است. این مقاله برآن است تا با بررسی و تحلیل عقلی و نقلی آیات و روایات ناظر بر این مسئله اثبات نماید که نوع جزای انسان، تکوینی است و عاقبت هر کس، متناسب با اعمال خود او شکل می‌گیرد و هیچ گونه عامل خارجی باعث پاداش اخروی یا عقوبت وی نمی‌باشد.  همچنین، تاکنون دربارة موضوع «تجسم‌ اعمال» ...  بیشتر

109. معناشناسی احسان در قرآن

علیرضا دهقانپور؛ ژیلا بخشی

دوره 5، شماره 17 ، تابستان 1393، ، صفحه 61-83

چکیده
  معناشناسی به مطالعة معنا می‌پردازد. «معنا» آگاهی از بافت فرهنگی و نیز رابطة یک واژه با واژگان دیگر در یک متن است. این مقاله با استفاده از معناشناسی، بر اساس بافت زبانی با بررسی روابط همنشینی و جانشینی به تحلیل معنایی «احسان» صرفاً در بافت قرآن کریم می‌پردازد. از همنشین‌های احسان به واژه‌های «تقوا»، «معروف» ...  بیشتر

110. وسوسة شیطان و راهکارهای مقابله با آن در قرآن

عبدالعلی شُکر

دوره 5، شماره 18 ، پاییز 1393، ، صفحه 63-89

چکیده
  دشمنی کردن در قالب دوستی و خیانت کردن با ابراز خیرخواهی، موفّقیّت بیشتری برای دشمنان به ارمغان می‌آورد، بی‌آنکه هزینة مالی و جانی در این مسیر صرف شود. نخستین موجودی که از این شیوه بهره جست، ابلیس بود. دشمنی او از روی حسادت نسبت به مقام والای آدم سرچشمه می‌گیرد. گرچه شیطان بر انسان سلطه ندارد، امّا از ابزارهایی مانند نفس امّاره و اختیار ...  بیشتر

111. مفهوم امانت الهی در آیة امانت با استناد به دلایل علاّمه طباطبائی

نازیلا عادل فر؛ محمدرضا ستوده نیا

دوره 6، شماره 20 ، بهار 1394، ، صفحه 63-90

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2015.2354

چکیده
  یکی از آیات مهمّ قرآن که اشاره به مقام والای انسان دارد، آیة امانت می‌باشد که از متشابهات قرآن است. تاکنون برای تفسیر واژة «امانت» در این آیه، مصداق‌های متفاوت و زیادی بیان شده است که ابهام آیه را بیشتر می‌کند. این نوشتار برای تفسیر امانت در آیة مذکور با تحلیل تفاسیر، روایات، سایر آیات مربوط به امانت و شواهد موجود در آیة 73 سورة ...  بیشتر

112. نیاز اولیه انسان به احترام از نگاه قرآن با تأکید بر روش معناشناسی ساخت‌گرا و شناختی

محمدمهدی صفورایی؛ جعفر علیگلی فیروزجائی؛ علیرضا قائمی نیا

دوره 8، شماره 31 ، زمستان 1396، ، صفحه 65-110

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2018.36604.1788

چکیده
  تأمین نیاز انسان به احترام، شایستگی و قدرت موجب اعتماد به نَفْس، خودشکوفایی و موفقیت می‌شود و ضربه به این نیاز نیز موجب احساس ضعف و حقارت می‌گردد. هدف از این تحقیق، بررسی این نیاز و بنیادین بودن آن از نگاه قرآن است. به این ‌منظور، با شیوة داده‌بنیاد، کلیدواژه‌های مرتبط با احترام در نرم‌افزار مکس‌کیودا وارد شدند و کار کدگذاری همراه ...  بیشتر

113. نهادینه‌سازی فرهنگ نماز بر اساس سیر نزول آیات

زینب روستایی؛ طاهره کوهکن

دوره 10، شماره 36 ، بهار 1398، ، صفحه 65-106

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.42246.1906

چکیده
  از جمله موضوعاتی که از اولین سوره نازل شده بر پیامبر تا اواخر نزول آیات پیوسته به آن پرداخته شده بحث نماز است. قرآن برپایی نماز را یکی از صفات مؤمنان برمی‌شمرد. با توجه به مشرک بودن مردم عربستان، آیات باید هماهنگ با حال مخاطبانش به ترتیبی نازل می‌شد که بتواند بیشترین تأثیر را بگذارد و به صورت یک فرهنگ نهادینه شود. این پرسش مطرح است ...  بیشتر

114. نقد مقالۀ «آدم و فرشتگان، بررسی عناصر اساطیری در مآخذ اسلامی»

محمدرضا شاهرودی؛ محمد سعید انصاری

دوره 9، شماره 33 ، تابستان 1397، ، صفحه 67-94

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.35213.1764

چکیده
  این مقاله به نقد پنج مورد از مباحث مقالۀ «آدم و فرشتگان، بررسی عناصر اساطیری در مآخذ اسلامی» اثر پژوهشگر یهودی، «چیپمن» می‌پردازد. چیپمن از منابع یهودی و برخی مصادر اهل سنت استفاده‌ کرده‌است و نتیجه‌ گرفته‌ که در مقایسۀ روایات مطروحه در مآخذ اسلامی با میدراش یهودی، مشخص‌می‌شود منابع اسلامی، استنباط اسطوره‌ای فراگیرتری ...  بیشتر

115. راهبرد قرآن‌کریم و روایات در کاهش رنج‌های بشری

علی شریفی؛ مهدی رضائی

دوره 9، شماره 35 ، زمستان 1397، ، صفحه 67-98

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.42295.1909

چکیده
  آنچه که وقوع رنج را در زندگی بسیار بحران ساز میکند «بی‌معنا» بودن رنج است. از جانب یک فرد مسلمان رنجهایی که برای او رخ میدهند در قالب قرآن، سنت و آموزههای آنها، معنادهی میشوند. این پژوهش با تکیه بر این اصل، با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی مسئله رنج و معنای آن، از منظر قرآن و روایات پرداخته است. قرآن و روایات با ارائه تفاسیر و آموزههای ...  بیشتر

116. اقتباس‌ها و استنادهای قرآنی امام رضا(ع)در حدیث امامت

فتحیّه فتّاحی‌زاده؛ حسین افسردیر؛ عصمت رحیمی

دوره 6، شماره 21 ، تابستان 1394، ، صفحه 69-87

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2015.3725

چکیده
  «اقتباس» یکی از اَشکال به‌کار‌گیری و تبلور آیات قرآن کریم در کلام معصومان(ع)می‌باشد. مقالة حاضر با هدف بررسی گونه‌های اقتباس و انگیزة به‌کارگیری آن در کلام امام رضا(ع) به رشتة تحریر درآمده است. با توجّه به اینکه قرآن کریم منزلت و مکانتی خاص نزد مسلمانان دارد و بهترین منبع و سرچشمه‌ای است که ائمّه(ع) مضامین عالی و بلند خود را ...  بیشتر

117. روش‌های اعتماد سازی درنظام حکومتی حضرت محمد (ص)

علی نکونام

دوره 2، شماره 7 ، زمستان 1390، ، صفحه 73-102

چکیده
  پیامبر گرامی اسلام (ص) الگو و سرآمد انسان‌های تمام دوران‌هاست. یکی از مؤلفه‌های حکومتی آن حضرت ایجاد اعتماد بین حکومت و مردم است که از آن میان می‌توان به روش‌های زیر اشاره کرد: - گسترش فرهنگ اخوت و برادری که از زیباترین جلوه‌های عملی ایمان در حکومت اسلامی است. - پرهیز از تبعیض و برقراری مساوات مورد نظر اسلام که پیامبر اکرم (ص) آن را ...  بیشتر

118. حجیت روایات تفسیری از نگاه سیدمرتضی علم الهدی

سیدمحمد مرتضوی؛ محمدرضا جواهری؛ محمد حسین حسین پور

دوره 12، شماره 44 ، بهار 1400، ، صفحه 73-110

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2021.12609

چکیده
  مسئله این پژوهش، بررسی جایگاه روایات تفسیری از نگاه سیدمرتضی است. از دیدگاه وی، قرائن علم آور اقتضاء می کنند تا خبر واحد نیز مانند خبر متواتر در فرایند تفسیر قرآن دارای اعتبار بوده و بکار گرفته شود.روش پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی و متن محور است و با رجوع به مفاهیم اساسی در آثار سیدمرتضی علم الهدی به عنوان چهره برجسته متکلم شیعی در قرن ...  بیشتر

119. الگوی اخلاقی قرآن در برخورد با انحراف‌های اخلاقی (با تأکید بر دورة جوانی)

محمد جواد فلاح؛ مبشره نصیری سوادکوهی

دوره 7، شماره 27 ، زمستان 1395، ، صفحه 77-105

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.7733

چکیده
  در این پژوهش، به الگوبرداری از اصول و شیوه‌های برخورد قرآن با انحراف‌های اخلاقی پرداخته شده‌است تا بتوان بر اساس آن به شیوة متفاوت و اثربخش از دیگر شیوه‌های کنش متقابل با ناهنجاری‌های بعضاً شدید اخلاقی دست یافت؛ چراکه قرآن با جامعیت و فراشمولی خواندن خویش، در همة عصرها قابلیت ارائه الگوهای مناسب اخلاقی و اجرایی شدن آن‌ها را تضمین ...  بیشتر

120. بازشناسی تطبیقی مفهوم قول و نطق موجودات از منظر مفسران با تکیه بر تفاسیر التبیان، مجمع البیان و المیزان

رحمان عشریه؛ حسین عباسی؛ مجتبی قاسمی

دوره 10، شماره 37 ، تابستان 1398، ، صفحه 77-104

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.45108.1928

چکیده
  آنچه از قرآن و روایات اهل بیت(ع) به دست می‌آید این است که هر موجودى در عالم خود سهمى از عقل و درک و شعور دارد و با زبان خود تسبیح خدا مى‏گوید، بر همین اساس حیات اختصاص به موجودات حیوانی و نباتی نداشته و نطق و سخن گفتن هم مختص به این زبان گوشتی نیست. بنابراین استماع و شنیدن نیز نمی تواند به همین گوش عادی وظاهری اختصاص داشته باشد. هرچند ...  بیشتر

121. تبیین هندسة علم در اندیشة قرآنی

محمّدحسین خوانین زاده؛ یاسر ملکی

دوره 4، شماره 14 ، پاییز 1392، ، صفحه 57-80

چکیده
  تبیین هندسه علم در اندیشة قرآنی هدف اصلی پژوهش حاضر می‌باشد. روش مطالعه، توصیفی ـ تحلیلی است که مطابق آن، اطّلاعات به دست آمده از کُتُب و منابع، مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. یافته‌ها بیانگر آن است که از منظر قرآن کریم، هر نسبت و مواجهه‌ای با علم، به تکامل و تعالی شخصیّت منجر نمی‌شود. از میان نسبت‌های کشف شده از قبیل نسبت حمل، ...  بیشتر

122. رابطه دعا و فضایل اخلاقی از دیدگاه دین اسلام و عرفان

امرالله معین

دوره 3، شماره 10 ، پاییز 1391، ، صفحه 57-78

چکیده
  از ابتدای خلقت بشر تاکنون، در تمامی ادیان الهی و غیر الهی، انسان معتقد، در عابدانه ترین نقش عبودیت خویش در محضر معبود به عنصر عبادت و از آن میان در خالصانه ترین شکل آن به دعا رسیده است. سخن به گزاف نیست اگر دعا را لب بندگی بدانیم چرا که در تعمقی عمیق یک دعای حقیقی و کامل، مشمول تمامی عناصر خلوص و ایمان است. این مسئله که یک دعا کننده ی واقعی ...  بیشتر

123. حقوق زن در اسلام و پدیده فمینیسم
دوره 1، شماره 2 ، پاییز 1389، ، صفحه 59-74

چکیده
  پدیده فمینیسم در اوایل قرن هفدهم به عنوان جنبش استیفای حقوق زمانی ظهور کرد و به جای دفاع از حقوق واقعی زنان، به استفاده ابزاری از آنان می پردازد و دارای پیش فرض های ناصوابی -همچون پست انگاشتن نقش های زنانه، اعتقاد به مردواره بودن زنان (مردانگی زن)، حذف مردان از جامعه و انتقال اختیار امور به دست زنان و در واقع زن گرایی شورشی – می باشد ...  بیشتر

124. «شفاعت» در اسلام

محمد صدقی الانق

دوره 3، شماره 11 ، زمستان 1391، ، صفحه 59-78

چکیده
  مقالة حاضر مسألة «شفاعت» در اسلام را مورد بررسی قرار داده است. نتیجة بررسی نشان می‌دهد که شفاعتِ گناهکاران و رفع عِقاب از آنان از تعالیم قرآن واصول مسلّم اسلام است. آیات کریمه و روایات معصومین (ع) با تعابیرگوناگون بر آن مُهر تأکید زده است. از این روی، سَلَف صالح، چه در حیات پیامبر خدا(ص) یا بعد از رحلت آن حضرت، از رسول خدا(ص) شفاعت‌ ...  بیشتر

125. مصادیق نوآوری‌های تربیتی در قرآن (در محورهای مقایسه، تمثیل و شیوة جلب توجّه)

قاسمعلی کابلی؛ محمد حسین مردانی نوکنده

دوره 4، شماره 12 ، بهار 1392، ، صفحه 61-80

چکیده
  نگاهی اجمالی به قرآن‌کریم مبّین آن است که سراسر آیات قرآن سرشار از نوآوری و ابداع نکات هدایت‌بخش است. بنابراین، بر هر انسان مسلمان فرض است که با تأسّی به قرآن، درس‌های خلاّقیّت و نوآوری‌های تربیتی آن را فراگیرد و آنها را برای شکوفایی امّت واحد اسلام به کار بندد. هدف اصلی این مقالة پژوهشی، تبیین و نشان دادن مصادیق نوآوری‌های تربیتی ...  بیشتر