قرآن و معارف قرآنی
ثبات و تغیّر در معاصی و جرائم شرعی از منظر قرآن کریم

یاسر تک فلاح؛ سید محمد حسن مومنی؛ سیدمحمدعلی امیری

دوره 14، شماره 55 ، دی 1402، ، صفحه 7-122

https://doi.org/10.22054/rjqk.2024.72346.2767

چکیده
  از نگاه قرآن کریم و روایات، نسبت به رفتارهای گوناگون بشری احکامی انشا گردیده که برخی از آنها الزام آور است و انجام آن رفتارها خواه از جنس فعل و خواه ترک فعل، به دلیل نقض و مخالفت با احکام الزامی مستوجب عقوبت و مجازات­هایی گردیده است. ارتکاب رفتارهای مزبور که  مخالفت و نقض احکام شرعی است در ادبیات دینی با عنوان گناه، معصیت و جرم دینی ...  بیشتر

تبیین هندسة علم در اندیشة قرآنی

محمّدحسین خوانین زاده؛ یاسر ملکی

دوره 4، شماره 14 ، آبان 1392، ، صفحه 57-80

https://doi.org/10.22054/rjqk.2014.35

چکیده
  تبیین هندسه علم در اندیشة قرآنی هدف اصلی پژوهش حاضر می‌باشد. روش مطالعه، توصیفی ـ تحلیلی است که مطابق آن، اطّلاعات به دست آمده از کُتُب و منابع، مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. یافته‌ها بیانگر آن است که از منظر قرآن کریم، هر نسبت و مواجهه‌ای با علم، به تکامل و تعالی شخصیّت منجر نمی‌شود. از میان نسبت‌های کشف شده از قبیل نسبت حمل، ...  بیشتر

رابطه دعا و فضایل اخلاقی از دیدگاه دین اسلام و عرفان

امرالله معین

دوره 3، شماره 10 ، آذر 1391، ، صفحه 57-78

https://doi.org/10.22054/rjqk.2013.5605

چکیده
  از ابتدای خلقت بشر تاکنون، در تمامی ادیان الهی و غیر الهی، انسان معتقد، در عابدانه ترین نقش عبودیت خویش در محضر معبود به عنصر عبادت و از آن میان در خالصانه ترین شکل آن به دعا رسیده است. سخن به گزاف نیست اگر دعا را لب بندگی بدانیم چرا که در تعمقی عمیق یک دعای حقیقی و کامل، مشمول تمامی عناصر خلوص و ایمان است. این مسئله که یک دعا کننده ی واقعی ...  بیشتر

حقوق زن در اسلام و پدیده فمینیسم
دوره 1، شماره 2 ، آذر 1389، ، صفحه 59-74

https://doi.org/10.22054/rjqk.2010.5531

چکیده
  پدیده فمینیسم در اوایل قرن هفدهم به عنوان جنبش استیفای حقوق زمانی ظهور کرد و به جای دفاع از حقوق واقعی زنان، به استفاده ابزاری از آنان می پردازد و دارای پیش فرض های ناصوابی -همچون پست انگاشتن نقش های زنانه، اعتقاد به مردواره بودن زنان (مردانگی زن)، حذف مردان از جامعه و انتقال اختیار امور به دست زنان و در واقع زن گرایی شورشی – می باشد ...  بیشتر

«شفاعت» در اسلام

محمد صدقی الانق

دوره 3، شماره 11 ، اسفند 1391، ، صفحه 59-78

https://doi.org/10.22054/rjqk.2012.5598

چکیده
  مقالة حاضر مسألة «شفاعت» در اسلام را مورد بررسی قرار داده است. نتیجة بررسی نشان می‌دهد که شفاعتِ گناهکاران و رفع عِقاب از آنان از تعالیم قرآن واصول مسلّم اسلام است. آیات کریمه و روایات معصومین (ع) با تعابیرگوناگون بر آن مُهر تأکید زده است. از این روی، سَلَف صالح، چه در حیات پیامبر خدا(ص) یا بعد از رحلت آن حضرت، از رسول خدا(ص) شفاعت‌ ...  بیشتر

مصادیق نوآوری‌های تربیتی در قرآن (در محورهای مقایسه، تمثیل و شیوة جلب توجّه)

قاسمعلی کابلی؛ محمد حسین مردانی نوکنده

دوره 4، شماره 12 ، خرداد 1392، ، صفحه 61-80

https://doi.org/10.22054/rjqk.2013.5612

چکیده
  نگاهی اجمالی به قرآن‌کریم مبّین آن است که سراسر آیات قرآن سرشار از نوآوری و ابداع نکات هدایت‌بخش است. بنابراین، بر هر انسان مسلمان فرض است که با تأسّی به قرآن، درس‌های خلاّقیّت و نوآوری‌های تربیتی آن را فراگیرد و آنها را برای شکوفایی امّت واحد اسلام به کار بندد. هدف اصلی این مقالة پژوهشی، تبیین و نشان دادن مصادیق نوآوری‌های تربیتی ...  بیشتر

مصاحبت و مجالست (جایگاه، اهمیت و ضرورت آن در عرفان اسلامی)

علیرضا رضایی سراجی؛ محمد حسین مردانی نوکنده

دوره 2، شماره 6 ، آذر 1390، ، صفحه 65-90

https://doi.org/10.22054/rjqk.2011.5570

چکیده
  یکی از مهم‌ترین عوامل نیل به سعادت و کمال انسانی که مورد عنایت همه ادیان الهی و اهتمام نیکان عالم از انبیاء (علیهم‌السلام) و اولیاء و عارفان و فرزانگان بوده است، مجالست و مصاحبت با نیکان است، که در سرنوشت انسان تاثیر بسیار دارد و بنا به گفته بزرگان صوفیه، هر که هر چه یافت، از صحبت با دانا یافت. متاسفانه غالب جوامع بشری در عصر حاضر که ...  بیشتر

زیباشناسی و ره آورد هنری پیامبر اسلام

مجتبی مطهری الهامی

دوره 1، شماره 3 ، اسفند 1389، ، صفحه 67-82

https://doi.org/10.22054/rjqk.2011.5545

چکیده
  هنر از بارزترین جلوه های اسرارآمیز فرهنگ بشری و از مظاهر برجسته فرهنگ و تمدن انسانی و یکی از بهترین راه ها برای معرفی دین، حکمت معنوی، عرفانی، فرهنگ دینی و تبیین سیره انبیا برای انسان معاصر است. این نکته ای است که در پژوهش های دینی و در کلام جدید باید مورد توجه قرار گیرد. از نظر دین شناسی، هنر از مهمترین راههای شناخت و معرفی انبیای الهی، ...  بیشتر

تبیین تطبیقی مبانی نظری، شرعی و اخلاقی اسلام، یهودیت و مسیحیت

بتول واعظ؛ رقیه کاردل ایلواری

دوره 3، شماره 9 ، شهریور 1391، ، صفحه 67-98

https://doi.org/10.22054/rjqk.2012.5591

چکیده
  این پژوهش بر آن بوده است تا برای شناخت دقیق و حقیقی دین اسلام از منظر قرآن، ارکان آن را که عبارت از اصول اعتقادات (توحید، نبوت و معاد)، اخلاق و اخلاقیات و قوانین و مقررات است، با ارکان دو دین الهی یهودیت و مسیحیت به صورت مقایسه‌ای مورد بررسی قرار دهد. از رهگذر این پژوهش، برتری و امتیاز دین اسلام از نظر قرآن که در زمینه اصول و ارکان آن، ...  بیشتر

راهکارهای اخلاقی مقابله با مؤلّفه‌های جاهلیّت در جوامع مُدرن (با تکیه بر قرآن و دعای مکارم‌الأخلاق)

محمد شعبانپور؛ زهرا بشارتی

دوره 4، شماره 15 ، اسفند 1392، ، صفحه 69-93

https://doi.org/10.22054/rjqk.2015.1031

چکیده
  قرآن به مناسبت‌های مختلف، فرهنگ مردمِ عصر جاهلیّت را مورد نکوهش قرار داده است. پندارهای باطل، وضع احکام جاهلانه، تعصّب و تبرّج از مؤلّفه‌های سازندة این فرهنگ به شمار می‌روند. واکاوی آداب و رسوم و قانون‌هایی که بر زندگی بشر امروزی حاکم است، مؤلّفه‌های جاهلیّت را در جوامع مُدرن عصر حاضر آشکار می‌سازد که اسلام‌هراسی، اومانیسم، ...  بیشتر

حجاب و مراحل تشریع آن در قرآن

رقیه صادقی نیری

دوره 1، شماره 1 ، شهریور 1389، ، صفحه 69-83

https://doi.org/10.22054/rjqk.2010.5538

چکیده
  کند و کاو در آیات حجاب، به صورت یکجا و همه سو، نشان خواهد داد که حکم حجاب یکباره اعلام نشده است بلکه کم کم و با گذشت زمان و آماده شدن زمینه بر قلب مبارک پیامبر اکرم ص نازل شده و این موجب تاثیر سریع این اسلام تاثیر بسزایی ایفا کرده و برخی از احکام، گاه در گذر زمان دستخوش تغییرات و تحولاتی گردیده است می تواند به صورت کاربردی در عصر ما هم ...  بیشتر

قرآن و معارف قرآنی
The Anthropological Fundamentals of Self-Awareness and its Educational Functions according to the Holy Quran

enayat sharifi؛ Hossein Sharifi

دوره 15، شماره 56 ، فروردین 1403، ، صفحه 69-88

https://doi.org/10.22054/rjqk.2024.77588.2925

چکیده
  Self-awareness is one of the key issues in life that every individual must possess for progress and advancement in their lives. It is highlighted in the Quran with terms such as insight and self-forgetfulness, and it is based on theological, ontological, and anthropological foundations. Each of these foundations has educational effects. The present study discusses the anthropological foundations of self-awareness in dimensions such as insight, orientation, and values, and aims to address the following questions:What are the cognitive foundations of self-awareness in the Quran, and what are their ...  بیشتر

آزادی عقیده و آزادی بیان با تکیه بر واکاوی تفسیری آیة ﴿لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ﴾

سیّد حسین حسینی کارنامی ا

دوره 5، شماره 19 ، اسفند 1393، ، صفحه 71-90

https://doi.org/10.22054/rjqk.2016.2087

چکیده
  آیة﴿لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ﴾به عنوان یک اصل راهبردی در سرلوحة تعامل نظام مترقّی اسلامبا پیروان دیگر ادیانمطرح و پژوهش پیرامون آن، دررفع بسیاری از ابهام‌های اجرای احکام اسلام راهگشاست. این پژوهش کنکاشی در گسترة کلامی،تفسیری آیة مزبور است که نخست به مفهوم‌شناسی واژه‌های آیه و موارد کاربرد آن در قرآنو آنگاه به تحلیل اقوال مفسّران ...  بیشتر

انگاره ناکارآمدیِ آیات الاحکامِ غیرعبادی در بوته نقد

سید عبدالرسول حسینی زاده؛ رحیم حاصلی؛ فاطمه فیرورقی

دوره 10، شماره 39 ، اسفند 1398، ، صفحه 72-91

https://doi.org/10.22054/rjqk.2020.40814.1885

چکیده
  کارآمدی یا ناکارآمدی احکام غیرعبادی قرآن از مسائل مهمی است که- در عصر حاضر- از زوایای گوناگون مورد کنکاش و مداقه قرار گرفته است. نظریه نسخ عقلی، یکی از این نظریات است که با باور به ناکارآمدی احکام مزبور در عصر حاضر، جاودانگی قرآن را نشانه می‌رود و به جایگزینی این احکام بوسیله احکام برگرفته از عقل قطعی یا ظنی یا سیره عقلاء حکم می دهد. ...  بیشتر

بررسی ابزار زبانی "تغلیب" در قرآن کریم با تاکید بر هم‌متن و مدل تحلیل مولفه‌ای

کبری راستگو

دوره 10، شماره 38 ، آذر 1398، ، صفحه 73-106

https://doi.org/10.22054/rjqk.2020.10554

چکیده
  تغلیب در شکل‌های مختلف خود، به عنوان یکی از اشکال عدم تجانس دستوری در زبان عربی کلام مجید، موضوعی است که نشانه‌هایی مبنی بر وجود آن در مباحث سنتی علم بلاغت، به چشم می‌خورد. بیشتر کتاب‌های بلاغی عربی از این صنعت به عنوان یکی از اشکال خروج از مقتضای ظاهر یاد کرده‌اند. بی‌گمان تغلیب استفاده‌ای خلاقانه از امکانات زبانی به شمار می‌آید ...  بیشتر

نقش ارزش ها در خط مشی گذاری سیاسی

حسین احمدی سپیدان

دوره 2، شماره 4 ، خرداد 1390، ، صفحه 75-94

https://doi.org/10.22054/rjqk.2011.5552

چکیده
  ارزش، جزء لاینفک هر تصمیم و خط مشی گذاری است و نقش آن در فرایند خط مشی گذاری و شناخت آثار آن در چگونگی اخذ خط مشی حائز اهمیت فراوانی است. در این مقاله سعی بر این بوده است تا با استفاده از روش تحلیل محتوا، نقش ارزش های اسلامی به ویژه، توکل و تقوا و آثار و فواید توکل و تقوای سیاسی را در خط مشی گذاری سیاسی پرداخته شود.  بیشتر

هدایت باطنی و معنوی امام و مسئلة امامت در اندیشة علاّمه طباطبائی و تفسیر المیزان

علی کربلائی پازوکی

دوره 5، شماره 16 ، اردیبهشت 1393، ، صفحه 77-92

https://doi.org/10.22054/rjqk.2015.1291

چکیده
  از مراتب عالی ولایت در مسألة امامت، ولایت معنوی است که با اشراف و تصرّف معنوی امام به اذن الهی در نفوس آماده تحقّق می‌یابد. مراد از ولایت معنوی نوعی اقتدار و تسلّط معنوی است که با پیمودن صراط عبودیّت و رسیدن به مقام قرب برای امام به اذن الهی حاصل می‌شود. در دیدگاه علاّمه طباطبائی، ولایت به این معنا غیر از نبوّت، خلافت، وصایت و نیز غیر ...  بیشتر

سیرة فردی و اجتماعی امام رضا(ع) با تطبیق بر آیات قرآن

حسن مجیدی؛ امیر عزیزی؛ راضیه رزم‌آرا

دوره 7، شماره 26 ، آذر 1395، ، صفحه 77-98

https://doi.org/10.22054/rjqk.2016.7326

چکیده
  امام رضا(ع) یک شخصیت کامل انسانی است که تمام رفتارها و گفتارهای ایشان منطبق با آیات قرآنی است و به همراه پیامبر و ائمه(ع) بهترین الگو برای ساخت زندگی اسلامی است. سیره‌شناسی به معنای سبک‌شناسی و رفتارشناسی است و در واقع، شناخت اصول، معیارها و روش‌هایی است که یک فرد در رفتار و کردار خود دارد. این نوشتار در پی تطبیق سیرة فردی زندگی امام ...  بیشتر

نگاهی مجدّد به خشونت علیه زنان از منظر قرآن

حسین بستان؛ رضا دهقان نژاد

دوره 8، شماره 28 ، خرداد 1396، ، صفحه 77-100

https://doi.org/10.22054/rjqk.2017.7917

چکیده
  مقالة حاضر به بررسی مسئلة خشونت علیه زنان از منظر قرآن کریم در دو محور پرداخته‌است. در محور نخست، مهم‌ترین شواهد قرآنی مخالفت با خشونت ضد زنان با تمرکز بر آیات معاشرت به معروف، نفی ضِرار، عَضل، قذف، ایلاء، اخراج مِن البیت، وَأد و ارث‌النساء تحلیل شده‌اند. نتایج این بخش نشان می‌دهد که قرآن کریم در هیچ موردی خشونت جنسی علیه زنان را ...  بیشتر

«تحلیل ساختار داستان ضیف ابراهیم (ع) و قوم لوط (ع) در رکوع هفتم سورۀ هود»

جواد فرامرزی؛ میثم خلیلی

دوره 9، شماره 32 ، خرداد 1397، ، صفحه 77-103

https://doi.org/10.22054/rjqk.2018.33409.1722

چکیده
  مکتب ساختارگرایی از جمله مکاتبی است که امروزه در حیطة نقد و تحلیل مسائل ادبی دیدگاه‌ها و ایده‌های جدیدی را به میدان ادب وارد کرده‌است و عموماً با استقبال فراوانی روبه‌رو شده‌است. مکتب ساختارگرایی در تحلیل قصص قرآن کریم کاربرد فراوانی دارد. یکی از جنبه‌های اعجاز هنری و تأثیرگذاری قرآن کریم، داستان‌های قرآنی و ساختار و درون‌مایۀ ...  بیشتر

سالم‌سازی جامعه از آلودگی‌های اخلاقی در حکایات قرآن

محمّد حسین مردانی نوکنده

دوره 6، شماره 22 ، مهر 1394، ، صفحه 81-105

https://doi.org/10.22054/rjqk.2015.4504

چکیده
  بر اساس حکایات قرآنی، سالم‌سازی جامعه از آلودگی‌های اخلاقی، تعالی و تکامل جامعه را به دنبال خواهد داشت و جوامعی که جوّی سالم نداشته باشند، در سراشیبی سقوط و اضمحلال قرار خواهند گرفت. پرسش اصلی در این نوشتار پژوهشی این است که راهکار عملی برای سالم‌سازی جامعه از انحرافات و آلودگی‌های اخلاقی در حکایات و داستان‌های قرآن چیست؟ روش ...  بیشتر

جایگاه قرآن از منظر مولای متقیان، علی (ع)؛ بایسته‌ها و نبایسته‌ها

علی اصغر زکوی؛ محمد ملائی

دوره 3، شماره 8 ، خرداد 1391، ، صفحه 81-106

https://doi.org/10.22054/rjqk.2012.5584

چکیده
  معجزه جاویدان پیامبر اعظم (ص)، نزد همه مسلمانان از جایگاهی بس رفیع برخوردار است، اما امت اسلامی نتوانسته است با تکیه بر آموزه‌های آن از پیشرفت لازم در حیات مادی و معنوی برخوردار شود. سؤال این است که جایگاه قرآن از دیدگاه علی (ع) چیست و بایسته‌ها و نبایسته‌ها، در نسبت میان ما و قرآن کدامند؟ در نگاه آن حضرت، قرآن، کتاب زندگی و قانون اساسی ...  بیشتر

عوامل انسجام در سورة زلزال (بر اساس نظریة هالیدی و حسن)

احمد پاشا زانوس؛ مریم نبی‌پور

دوره 8، شماره 30 ، آذر 1396، ، صفحه 81-102

https://doi.org/10.22054/rjqk.2017.8721

چکیده
  یکی از زیرمجموعه‌های علم زبان‌شناسی تحلیل گفتمان است. منظور از گفتمان، متن است که در واقع، ترکیبی از جمله‌های مختلف برای رساندن یک مفهوم یا یک اندیشه می‌باشد. در تحلیل گفتمان، زبان از جنبه‌های مختلف بررسی می‌شود که یکی از آن‌ها بررسی عوامل انسجام است. انسجام، نظریه و الگویی است که به بررسی عواملی می‌پردازد که اجزای تشکیل‌دهندة ...  بیشتر

روش‌های شیطان برای تاثیر در قوای ادراکی

مهدی جلالوند؛ بهزاد جلالوند

دوره 9، شماره 34 ، مهر 1397، ، صفحه 81-108

https://doi.org/10.22054/rjqk.2019.39487.1858

چکیده
  افکار انسانی علاوه بر نوع تربیت و عوامل تأثیر‌گذار محیط مادی، متأثر از ماوراء‌الطبیعه هستند، که بر وجود معنوی انسان تأثیرگذار است و ازجمله این عوامل الهام و تلقین‌اند، که در لسان آیات و روایات الهامات و تلقین‌ها، از جانب فرشته و شیطان به انسان می‌رسد. خواطرِ از جانب شیطان‌که انسان را به گمراهی می‌کشاند و افکاری از جانب فرشته که ...  بیشتر

رجعت از دیدگاه قرآن، روایات و عقل با تأکید بر آراء علاّمه طباطبائی(ره)

عنایت‌الله  شریفی؛ محمّدحسین خوانین‌زاده

دوره 5، شماره 17 ، شهریور 1393، ، صفحه 83-101

https://doi.org/10.22054/rjqk.2015.1378

چکیده
  اعتقاد به رجعت یکی از امور مسلّم مذهب شیعه می‌‌باشد تا آنجا که علمای شیعه در این باره ادّعای اجماع کرده‌اند و برای امکان وقوع آن به آیات 82 و83 سورة نمل، آیات 55، 72، 254 و 259 سورة بقره و 43 سورة ص استناد شده است و روایات بی‌شماری در حدّ تواتر بر امکان وقوع رجعت دلالت می‌‌کنند که برخی از آنها دربارة اهمیّت و عظمت روز رجعت، بعضی در تفسیر آیات ...  بیشتر