نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران. fardindarabi@gmail.com

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران. mohamadshabanpour@gmail.com

چکیده

در دیدگاه ابن عربی که مبنای کلامی اشعری دارد، هیچ نقشی برای انسان و علل طبیعی در نظام عالم قائل نیست؛ و این به دلیل اعتقاد وی به جبر است. علامه طباطبائی دیدگاه شیعه دارد و برای علل طبیعی نه‌تنها بی نقش در نظر نمی‌گرفت، بلکه نقش طولی در نظر می‌گیرد و نقش طولی جبر نیست و آنچه جبر است نقش عرضی است؛ بنابراین باد و باران و امثال این علل طبیعی‌اند که نقش کارگزاری در نظام عالم دارند و هیچ منافاتی با توحید ندارد، ظاهراً ابن عربی آیات توحیدی را مقدم می‌دارد و این علل طبیعی را کنار می‌گذارد؛ اما علامه طباطبائی آیات توحیدی را همان‌طور معنا می‌کند که علل طبیعی را به‌عنوان علل طولی می‌داند و دقیقاً مطابق با توحید می‌داند و مخالف با مسئله توحید نیست. در این پژوهش آگاهانه یا ناآگاهانه این دو دانشمند طبق تأثیرپذیری از مبانی کلامی که برای خود دارند این‌گونه دو روش متفاوت در قبال یک موضوع را اختیار کرده‌اند. این مقاله به شیوه کتابخانه-اسنادی به مطالعه آثار نگاشته شده علامه طباطبائی و ابن عربی و به‌صورت روش کار تطبیقی جزئی با توجه به مبانی کلامی ربط علل طبیعی با آیات توحیدی به جمع‌بندی مطالب پرداخته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Theological Principles of Relating Natural Causes to Monotheistic Verses from the Perspective of Allameh Tabataba'i and Ibn Arabi

نویسندگان [English]

  • fardin darabi 1
  • mohamad shabanpour 2

1 PhD student in Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. fardindarabi@gmail.com

2 Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. mohamadshabanpour@gmail.com

چکیده [English]

In Ibn Arabi's view, which has an Ash'arite theological basis, it does not give any role to man and natural causes in the world system; And this is because of his belief in algebra. Allameh Tabataba'i has a Shiite view and for natural causes, not only did he not consider it roleless, but he also considered it a longitudinal role, and the longitudinal role is not algebra, and what is algebra is a transverse role; Therefore, wind, rain, and the like are natural causes that play the role of agents in the system of the universe and have no contradiction with monotheism. But Allameh Tabataba'i interprets monotheistic verses in the same way that he considers natural causes as longitudinal causes and considers them exactly in accordance with monotheism and is not opposed to the issue of monotheism. In this research, consciously or unconsciously, these two scientists, according to the influence of their theological principles, have adopted such two different methods for a subject. This article has studied the written works of Allameh Tabataba'i and Ibn Arabi in a library-documentary manner and has summarized the contents in the form of a partial comparative method according to the theological principles of relating natural causes to monotheistic verses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Natural Causes
  • Monotheism of Verbs
  • Theological Principles
  • Allameh Tabataba'i
  • Ibn Arabi