26. بسط‌ ناپذیری وحی با تکیه بر آیات و روایات

علی حسین‌زاده

دوره 7، شماره 26 ، پاییز 1395، ، صفحه 7-29

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.7323

چکیده
  از جمله مباحث ضروری در باب وحی و قرآن پاسخ به این پرسش است که آیا وحی با رحلت پیامبر(ص) به پایان رسیده است و یا افرادی همچنان پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) از این نوع ارتباط و دریافت برخوردارند. در این مقاله، با اشاره به آیاتی که بر پایان یافتن وحی دلالت دارد، به ادّعای برخی از پیروان ادیان پیشین که مدّعی پایان یافتن دین در زمان پیامبرشان بوده‌اند، ...  بیشتر

27. عذاب استیصال در قرآن با تکیه بر تفسیر المیزان

بی بی سادات رضی بهابادی؛ مهری فرشباف فاخر؛ فرشته معتمد لنگرودی

دوره 7، شماره 27 ، زمستان 1395، ، صفحه 7-41

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.7731

چکیده
  عذاب استیصال به مجازات‌هایی گفته می‌شود که برای نابودی اقوام سرکش به هنگامی که هیچ وسیلة بیداری در آن‌ها مؤثر واقع نگردد، نازل می‌شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ تحلیلی به بررسی عذاب استیصال در قرآن می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مطابق قرآن، اقوام گذشته همچون عاد، ثمود و لوط در اثر ستم و ظلم کردن، کفران نعمت و بت‌پرستی، ...  بیشتر

28. رابطة حمایتی خانواده و سرمایة اجتماعی و تأثیر آن‌ها بر کنترل اجتماعی از منظر قرآن

یوسف فتحی

دوره 8، شماره 28 ، بهار 1396، ، صفحه 7-29

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.7914

چکیده
  روابط خانوادگی به عنوان یک سرمایة اجتماعی، عامل مهمی در کنترل و سلامتی اجتماعی است. تحولات صنعتی و فردگرایی، بر این عنصر حیاتی تأثیر گذاشته‌اند و روابط درون و برون خانوادگی را تضعیف کرده‌اند و با افزایش گسسته‌ای اجتماعی و نسلی، هویت خانواده را تهدید و آن را در معرض آسیب قرار داده‌است. مقالة پیش رو، با پذیرش تحول در کارکردها و روابط ...  بیشتر

29. بررسی کلامی و فقهی «ترجمة قرآن کریم» با تأکید بر دیدگاه سلفیه و نقد آن

محمد رضا ابراهیم نژاد

دوره 8، شماره 29 ، تابستان 1396، ، صفحه 7-28

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.8225

چکیده
  دین اسلام آیینی جهان‌شمول با اصول و معارف اساسی و فراگیر است که عمدة آن‌ها در قرآن کریم بیان شده‌است. اما شناخت آن‌ها برای غیر عرب‌زبانان تنها از راه ترجمه میسور است. از این رو، علمای مسلمان از دیرباز با مسئلة ترجمة قرآن مواجه بوده‌اند و دو نگرش موافق و مخالف نسبت به این مسئله شکل گرفته‌است. بررسی پیشینه و سیر تاریخی نشان می‌دهدکه ...  بیشتر

30. جریان‌شناسی و آسیب‌شناسی تفسیر تطبیقی در سده‌های چهارم تا ششم هجری

محمد کاظم شاکر؛ انسیه عسگری

دوره 8، شماره 30 ، پاییز 1396، ، صفحه 7-28

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.8718

چکیده
  مطالعات تطبیقی از اتفاقات خجسته‌ای است که در دورة معاصر، علوم انسانی را در نقطة عزیمت برای پیشرفت چشمگیر قرار داده‌است. دانش‌های دینی و از جمله، تفسیر قرآن نیز می‌تواند یکی از جلوه‌های این گونه مطالعات باشد. اندیشة خاص مذهبی مفسران سبب تولید فرآورده‌های تفسیری متفاوت شده، به طوری که تأثیر دو مکتب تشیع و تسنّن بر تفسیر برخی آیات، ...  بیشتر

31. ارزیابی آرای انتقادی ژیلیو نسبت به مشروعیت تفسیر اجتهادی

حسن رضایی هفتادر؛ صفر نصیریان؛ حسین علوی مهر

دوره 9، شماره 32 ، بهار 1397، ، صفحه 7-32

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2018.32868.1713

چکیده
  یکی از مباحث دیرین و مهم اندیشه‌وران قرآنی مسلمان، بحث روش‌های تفسیری است. از دیدگاه آنان، اصلی‌ترین روش‌های تفسیری سه روش «قرآن به قرآن»، «روایی» و «عقلی» است. «تفسیر اجتهادی» نیز ترکیبی از این سه روش اصلی است. خاورپژوهان معاصر نیز به بحث روش‌های تفسیری توجه ویژه‌ای داشته‌اند. ژیلیو از جمله همین خاورپژوهان، ...  بیشتر

32. بررسی تطبیقی دیدگاه مفسران درباره جزای قتل عمدی مؤمن و رابطۀ آن با مسئلۀ توبه در آیه 93 سوره نساء

سیدمحمد نقیب؛ مرتضی سازجینی؛ سید محمد موسوی

دوره 10، شماره 38 ، پاییز 1398، ، صفحه 7-28

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2018.34466.1749

چکیده
  مسئله خلود در جهنم برای مرتکب قتل عمدی مؤمن در آیه نود و سوم سوره نساء و همچنین رابطه آن با موضوع توبه، موجب اختلاف نظر مفسران در مفهوم آیه شریفه شده است. در این پژوهش آراء مفسران و همچنین روایات تفسیری فریقین احصاء و بررسی شد و حاصل پژوهش آنکه دو قول عمده بین مفسران مشاهده می‌شود: 1- منظور از خلود در آیه مکث طویل است که نظر جمهور علمای ...  بیشتر

33. ماهیت جهاد کبیر و نقش فضایل خواص در آن از منظر قرآن

حسین حسن زاده

دوره 9، شماره 33 ، تابستان 1397، ، صفحه 7-34

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.34270.1747

چکیده
  هدف این پژوهش، تبیین نقش بسیار تأثیرگذار خواص جامعه در ایستادگی مقابل کفار و تمکین نکردن از خواسته‌های آنان است که در قرآن و منابع تفسیری، «جهاد کبیر» نامیده شده‌است. ضرورت توجه به این مسئله در شرایط فعلی که نظام اسلامی مواجه با درخواست‌های لجام‌گسیختة جهان کفر و سلطه است، بر کسی پوشیده نیست. جهان سلطه از این خواسته‌هایش دو ...  بیشتر

34. تحلیل انتقادی از انحراف سلفیه در معناشناسی صفات الهی از منظر قرآن

صمد عبدالهی عابد؛ محمدفردین جلالی؛ علیرضا عبدالرحیمی

دوره 8، شماره 31 ، زمستان 1396، ، صفحه 7-36

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2018.9479

چکیده
  «سلفیه» اصطلاحی نوظهور در تاریخ اندیشة اسلامی است که گروهی از اهل حدیث و پیروان احمدبن حنبل، ابن‌تیمیه و محمدبن عبدالوهاب برای خویش برگزیده‌اند. آنان در روش شناخت، نقل‌گرا و در فهم نقل، ظاهرگرا هستند. عقل را شایستة فهم مسائل الهی ندانسته‌اند و رسالت آن را تنها فهم درست سخنان سلف می‌دانند. بر مبنای هستی‌شناسی سلفیه، خدا موجودی ...  بیشتر

35. نسبت‌سنجی اهداف قرآن و اهداف علوم انسانی با رویکرد نقد تباین هدفی

محمدعلی اسدی نسب

دوره 10، شماره 36 ، بهار 1398، ، صفحه 7-36

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.10327

چکیده
  به شهادت آیات فراوان قرآن، هدف دین اسلام و قضایای محتوایی آن، منحصر به قضایای توصیفی و ارزشی در بُعد فردی و اخروی انسان‌ها نیست، و قلمرو آن همه آنچه در سعادت یا شقاوت انسان تاثیری دارد را فرامی‌گیرد؛ چنین گستره‌ای، ضرورت طراحی علوم انسانی وحیانی برای اصلاح روابط انسانی جهت نیل به سعادت و دنیوی و اخروی را اثبات می‌کند؛ علومی که شامل ...  بیشتر

36. بررسی وتحلیل سوره مجادله بر اساس سبک شناسی گفتمانی میشل فوکو

محدثه قادری؛ حسین خاکپور

دوره 9، شماره 35 ، زمستان 1397، ، صفحه 7-34

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.39643.1861

چکیده
  نظریۀ سبکشناسی گفتمانی در پی بررسی زیبایی های منحصر به فرد چینش کلام در متون برجسته و هنری است. سبکشناسی گفتمانی، نگرشی است در باب رابطۀ محتوای متن با بیرون متن، که مستقیما تحت نفوذ اندیشۀ میشل فوکو به وجود آمد. این برخورد زبان شناختی، در متن های ادبی به مقولاتی فراتر از جمله، مانند: پیوستار معنایی، سبک نحوی جمله ها ، کنش گفتاری، بافت، ...  بیشتر

37. جلوه هایی از پدافند غیرعامل در‌ راهبرد‌های دفاعی قرآن مجید و سیره نبوی(ص)

فیروزه کرمی

دوره 10، شماره 37 ، تابستان 1398، ، صفحه 7-48

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.43710.1915

چکیده
  توجه به پدافند غیرعامل در جهت افزایش توانمندی‌های دفاعی کشورها و کاهش تهدید و آسیب‌پذیری آنها در حوزه‌های گوناگون امری است اجتناب‌ناپذیر، که مطمح نظر سیاست‌مداران بزرگ دنیای امروز است. با ظهور اسلام، جبهه کفر و هجوم گسترده‌ای را برای هدم و نابودی این دین الهی و انسانی آغاز کرد. لذا در برخی از آیات قرآن کریم آشکارا اهمیت حفظ آمادگی ...  بیشتر

38. نقطه خلقت در حکمت اسلامی و مسیحی

صالح حسن زاده

دوره 1، شماره 1 ، تابستان 1389، ، صفحه 9-30

چکیده
  نقطه آغاز برای اثبات مخلوقیت عالم وجود است. موجودات مشهود جهان ممکن الوجود، و در نتیجه معلول اند و برای وجود یافتن باید علتی داشته باشند. از آنجا که خداوند وجود اول است و کمال مطلق دارد به ضرورت باید علت ایجاد هر شیئی باشد که وجود دارد. حکیمان متاله این نوع وجود یافتن را خلق از عدم می نامند. بر رای این حکیمان عالم چه قدیم زمانی باشد چه ...  بیشتر

39. جامعه‌پذیری در نظام اجتماعی قرآن

حسن خیری؛ محمد یاسین بصیرت

دوره 9، شماره 34 ، پاییز 1397، ، صفحه 32-7

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.39765.1866

چکیده
  جامعه‌شناسی معاصر، فرهنگ را برگرفته از جامعه تحلیل می‌کند. جامعه‌پذیری در نظام اجتماعی اسلامی، متناسب با فرهنگ اسلامی می‌باشد. ازاین‌رو، پرداختن به جامعه‌پذیری در نظام اجتماعی از نگاه منابع اسلامی ضروری است. در نظام اجتماعی قرآن، جامعه‌پذیری به عنوان مهم‌ترین منبع، مسئلة پژوهش بوده‌است. از‌این‌رو، سؤال اصلی این است که جامعه‌پذیری ...  بیشتر

40. واکاوی گسترۀ دلالت آیۀ «وَ قَرْنَ فِی بُیُوتِکُنَّ» در پرتو قاعدۀ تفسیری «جری و تطبیق»

جواد سلمان زاده

دوره 12، شماره 44 ، بهار 1400، ، صفحه 195-216

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2021.12613

چکیده
  فهم دلالت و تشخیص گستره دلالت عبارات قرآنی، تحت تأثیر عوامل گوناگون گاه امری دشوار و پیچیده می نماید. آیه «و قرن فی بیوتکن» از جمله آیاتی است که فهم دلالت و گستره مخاطب آن مورد اختلاف واقع شده و پارادایم‌ها و گفتمان‌های زمانه کنونی بر این اختلافات دامن زده است. نظر به اختلافات موجود در مورد آیه مذکور، این مقاله آهنگ آن کرده تا ...  بیشتر

41. افساد و مفسدان فی‌الأرض از منظر قرآن کریم

عنایت الله شریفی؛ سعید محجوب

دوره 3، شماره 11 ، زمستان 1391، ، صفحه 19-34

چکیده
  کلمة فساد و مشتقّات آن نزدیک به50 مرتبه در30 سورة قرآن کریم آمده است که نشان از اهمیّت موضوع دارد. مقالة حاضر در صدد است که مفهوم و عومل ظهور افساد، اقسام و اصناف مفسدان و مجازات آنان را از منظر قرآن کریم تبیین نماید. افساد در قرآن به معنای خارج شدن شیء از حالت اعتدال می‌باشد و قرآن کریم، مخالفت مردم از اوامر الهی، سلطة حاکمان و پادشاهان ...  بیشتر

42. آزادی و آزادگی از دیدگاه قرآن کریم

محمد جواد روزگر

دوره 3، شماره 10 ، پاییز 1391، ، صفحه 19-34

چکیده
  قرآن کریم بشارت دهنده و پیام آور آزادی در همه سطوح و ساحت های آن بر اساس ساحت های وجودی انسان است و آزادی معنوی و اجتماعی را در ارتباط با ابعاد فردی و جمعی آدمیان ارائه و فرمول عدم تفکیک آزادی درونی و بیرونی را مطرح و مدل نظام مند آزادی اندیشه و عقیده را در ارتباط با آزادی درونی و معنوی ترسیم و تفسیر کرده است. در مقاله پیش رو ازادی معنوی ...  بیشتر

43. بررسی معجزات انبیاء در کتاب تفسیرالقرآن و هو الهدی و الفرقان

حامد دژآباد

دوره 4، شماره 14 ، پاییز 1392، ، صفحه 21-38

چکیده
  تفسیر القرآن و هو الهدی و الفرقان نوشتة سیّد احمدخان هندی، تفسیری است به شیوة عقلانی افراطی که در آن سعی شده است تا هر گزارش غیبی یا مسائل ماوراء طبیعی را با تأویلات غیر منطقی توجیه کند. به نظر می‌رسد تحوّلات سیاسی ـ اجتماعی عصر سیّد احمدخان و نادیده گرفتن ظاهر و سیاق آیات و در برخی مواقع، اثرپذیری از کُتُب عهدین سه عامل عمدة انحراف ...  بیشتر

44. سیر برهان صدیقین و تحول خداشناسی فلسفی

رضا اکبریان؛ حسن مرادی؛ زهرا ریعان

دوره 1، شماره 3 ، زمستان 1389، ، صفحه 23-50

چکیده
  برهان صدیقین نمونه خوبی است از مباحث فلسفی که سیر تحول آن بیانگر ژرفنگری فیلسوفان مسلمان در ابداع و ارائه ملاک دقیق در نزدیکتر شدن به آموزه دینی « خدا را به خدا شناختن» می باشد. تلاش ابن سینا ارائه برهان مبتنی بر وجودشناسی به هدف بی نیازی از مبادی تصوری جهان شناختی بود. صدرا معتقد است برهان ابن سینا فقط ابتنای بر مبادی وجود شناختی ...  بیشتر

45. دلایل کوچ یهودیان به جزیرة العرب

محمد حسین خوانین زاده

دوره 1، شماره 2 ، پاییز 1389، ، صفحه 25-38

چکیده
  ثبت وقایع تاریخی برای بنی اسرائیل و تاریخ سازی در این خصوص، یکی از اقدامات ویژه و مهم یهودیان است. با مراجعه به متون مقدس یهودیان، از جمله کتاب تورات، در می یابیم که آنان در پی ثبت وقایع تاریخی جدشان حضرت ابراهیم (علیه السلام) تا اسحاق و یعقوب و یوسف و موسی و یوشع بن نون (علیهم السلام) و غیره بوده اند. از سویی دیگر عده ای از آنها مدعی هستند ...  بیشتر

46. رزق و روزی در قرآن و روایات

احمد جدیدی

دوره 2، شماره 5 ، تابستان 1390، ، صفحه 25-58

چکیده
  در این مقاله رزق از دیدگاه قرآن و روایات مورد بررسی قرار گرفته است. به این ترتیب که در ابتدا به پرسش‌هایی از این دست پرداخته شده است که معنی رزق چیست و رازق کیست، واجب نمودن روزی مخلوقات توسط خدای متعال به چه معناست، و آیا روزی به اندازه کافی برای همه وجود دارد؟ سپس از نقش انسان در کسب روزی و مقدر شدن و تقسیم روزی به دست خداوند و عوامل ...  بیشتر

47. استناد‌های قرآنی امام رضا(ع)در تبیین تمایز عترت از امّت در مناظره با مأمون
دوره 4، شماره 15 ، زمستان 1392، ، صفحه 27-44

چکیده
  مناظره از شیوه‌‌های مطلوب تبیین و نشر معارف الهی در رویارویی با آرا و اندیشه‌‌های مخالفان اسلام است که در مکتب علمی و عملی اهل بیت، علیهم‌السّلام، از جمله امام رضا (ع) مورد توجّه بوده است. از مناظره‌‌های مهمّ امام رضا (ع) با مأمون، در باب موضوع عترت و امّت و بیان تفاوت میان آن‌ها بوده است که ایشان با استناد به آیات قرآن کریم، عترت ...  بیشتر

48. اخلاق اقتصادی از منظر قرآن کریم

عنایت شریفی

دوره 2، شماره 4 ، بهار 1390، ، صفحه 27-58

چکیده
  در این مقاله سعی شده است که اخلاق اقتصادی قران کریم در سه محور تولید، توزیع و مصرف مورد بحث و بررسی قرار گیرد. اصول اخلاقی قران کریم در تولید عبارتند از ایمان به قدر الهی، اعتقاد به رزاقیت الهی و کار و تلاش. اصول اخلاقی قران کریم در توزیع، عبارت است از پرهیز از کم فروشی، ریا خواری، درونی، احتکار و رعایت عدل و انصاف است. این مقاله همچنین، ...  بیشتر

49. «صراط مستقیم» در تفاسیر قرآن و آثار ابن‌عربی

سعید قاسمی پرشکوه؛ محمد حسین خوانین زاده

دوره 4، شماره 12 ، بهار 1392، ، صفحه 27-46

چکیده
  در طول تاریخ صوفیّه باعثِ تحوّل بسیاری در فرهنگ و معارف اسلامی و قرآنی شده‌اند و با ابزار تأویل و تفسیر در دست، به سراغ موضوعات اسلامی رفته‌اند. از جملة این موضوع‌ها، مسألة «صراط مستقیم» است که در دورة عرفان علمی و مَدرسی از تطوّر برکنار نمانده است و صوفیان و عارفان و در رأس آنها محیی‌الدّین ابن‌عربی برای این ترکیب مفاهیم تازه‌ای ...  بیشتر

50. بررسی تطبیقی تفاسیر ﴿صُحُفاً مُطَهّة ً﴾ در آیة دوم سورة بیّنه

محسن حبیبی؛ علی شریفی؛ علی حاجی صفری

دوره 10، شماره 39 ، زمستان 1398، ، صفحه 28-50

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2020.46742.1944

چکیده
  مفسران فریقین در برداشت مراد حقیقی از ترکیب «صُحُفاً مُطَهَّرةَ» در آیة دوم سوره بینه اختلافاتی دارند. در این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی انجام پذیرفته، با بررسی تفسیرهای مختلف دربارة مقصود خداوند از این عبارت با نُه نوع نگاه مواجه می‌شویم که ذیل سه رویکرد کلی قابل دسته‌بندی هستند. گروه اول مفسرانی هستند که تنها به توضیح ...  بیشتر