51. تحلیل تفسیری عبارات متضمّن استهزا در آیات قرآن

جمشید بیات؛ صمد عبداللهی عابد

دوره 6، شماره 20 ، بهار 1394، ، صفحه 29-62

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.2353

چکیده
  تحقیر با گفتار و عمل، برای استهزاء است و استهزاکننده با انجام کاری که دلالت بر سبکسری دیگری می‌کند، در طلب تحقیر اوست. شاید مشکل بتوان پذیرفت که «تحقیر و استهزا» به عنوان یک رفتار اجتماعی ارزشی و عمل مثبت، دارای وجه مقبول و مشروعی باشد؛ زیرا از آنجا که تحقیر و استهزا به معنای سبک کردن شخص می‌باشد و با توجّه به نوع کارکردها و انگیزه‌هایی ...  بیشتر

52. سیمای انسان کامل از دیدگاه قرآن و عرفان

محمد هادی مرادی؛ مهین عنافجه

دوره 2، شماره 6 ، پاییز 1390، ، صفحه 29-48

چکیده
  سیمای انسان کامل در قرآن با تکیه بر برهان و تعقل معرفی می‌شود، اما معرفی انسان کامل در عرفان، جنبه کشفی و شهودی دارد. در این مقاله سعی بر آن شده است که سیمای انسان کامل از این دو دیدگاه (یعنی هم از جنبه عرفانی و هم از جنبه برهانی) بررسی شود. با بیان دیدگاه‌های مختلف و بررسی این موضوع به این نتیجه خواهیم رسید که عرفان و قرآن و برهان از یکدیگر ...  بیشتر

53. درآمدی بر تفاوت‌های الهام و وحی

حسام خلعتبری

دوره 3، شماره 8 ، بهار 1391، ، صفحه 29-49

چکیده
  الهام القاء چیزی در قلب، مخصوص است به این که از جانب خدا . . . (راغب، 1412ق: ماده لهم) یا با واسطه ملک مأمور باشد (قریشی، 1361: ج7ـ5، ماده لهم). منظور از وحی، کاربرد رسالی آن می‌باشد، یعنی ارتباط ویژه خداوند با پیامبران . . .. الهام در اصطلاح عرفانی نوعی اخبار و افاضه الهی برای انسان است که او را به انجام عمل فرامی‌خواند. تفاوت ماهوی الهام و وحی ...  بیشتر

54. خانواده و عوامل پایداری آن از منظر قرآن

عنایت الله شریفی

دوره 3، شماره 9 ، تابستان 1391، ، صفحه 29-50

چکیده
  خانواده از نظر قرآن، نهادی است مقدس که همگان را برای تشکیل آن فراخوانده است و برای پایداری و استحکام هرچه بیشتر آن، تدابیری اندیشیده و دستورالعمل‌هایی را تبیین کرده است. در این نوشتار، سعی بر آن است که عوامل استحکام و پایداری خانواده مورد بحث و بررسی قرار گیرد. رعایت اصول اخلاقی و ارزش‌ها همانند پارسایی و دین‌داری، بهره‌مندی از ...  بیشتر

55. بررسی و تحلیل سلول‌های جنسی (گامت‌ها) در انسان از منظر قرآن

حمیدرضا بصیری؛ مریم گوهری؛ سیدمحمد اکرمی

دوره 7، شماره 26 ، پاییز 1395، ، صفحه 29-54

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.7324

چکیده
  هدف از نزول قرآن کریم، هدایت،‌ تعالی و تکامل انسان است. بنابراین، تمام آیات قرآن، حتّی اشارات علمی گذرادر راستای رسیدن به همین هدف است. از جمله مطالب علمی قرآن و روایات، با هدف توجّه دادن به نشانه‌های توحید و معاد، اشاره به عوامل دخیل در باروری و تولیدمثل جنسی یا همان سلول‌های جنسی نر و ماده است. در این جستار، که از نوع توصیفی ـ تحلیلی ...  بیشتر

56. مقایسة مکالمات خداوند و پیامبران در قرآن و عهد عتیق

مرتضی سمنون مهدوی؛ سمیه امینی کاظمی

دوره 8، شماره 29 ، تابستان 1396، ، صفحه 29-57

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.8226

چکیده
  بنا بر گزارش ادیان ابراهیمی، خداوند با پیامبران خود سخن گفته‌است و نیز پیامبران با او سخن گفته‌اند. در برخی کتب مقدس این ادیان، گفتگوهای خداوند و انبیا آمده‌است. از جملة این کتب، قرآن و عهد عتیق می‌باشند. سخنان و گفتگوهایی که بین خداوند و پیامبران در دو کتاب قرآن کریم و عهد عتیق نقل شده‌است، چه شباهت‌ها وتفاوت‌هایی دارد؟ بررسی ...  بیشتر

57. هوش معنوی از منظر قرآن و روایات

فرامرز سهرابی

دوره 8، شماره 30 ، پاییز 1396، ، صفحه 29-56

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.8719

چکیده
  امروزه مطالعات مربوط به معنویت با مفهوم هوش عمیقاً گره خورده‌است و بررسی و تحقیق در این حوزه از مفاهیم چالش‌برانگیز محسوب می‌شود. ساختار هوش معنوی، جنبه‌های ذهنی معنویت را با کاربرد عینی هوش ترکیب کرده، با استفاده از مفاهیم روان‌شناسی، زیست‌شناسی، مذهب و معنویت دو عنصر اساسی "توانایی" و "معنویت" را به صورت درهم تننیده بیان می‌کند. ...  بیشتر

58. وجود پیشین قرآن و پیامدهای قرآن شناختی آن

محمد (خداخواست) عرب صالحی

دوره 10، شماره 38 ، پاییز 1398، ، صفحه 29-54

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2020.10552

چکیده
  یکی از مسائل بنیادی در علوم قرآن‌که به‌ویژه در مباحث اخیر این حوزه بسیار تأثیرگذار و موردبحث واقع شده مسئله وجود پیشین قرآن قبل از نزول تدریجی در ظرف خاص خود است؛ حال چه به‌عنوان یکی از واقعیات عالم در لوح محفوظ موجود بوده و ازآنجا به‌صورت تدریجی بر پیامبر نازل شده و یا این‌که از همان اوایل اوان بعثت به‌صورت دفعی در شب قدر از لوح ...  بیشتر

59. بررسی سه شگفتی علمی قرآن در آیة «دحوالأرض»

سید حسین حسینی کارنامی؛ فهیمه گلپایگانی

دوره 8، شماره 28 ، بهار 1396، ، صفحه 30-51

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.7915

چکیده
  در راستای تقابل با چالش‌های قرون اخیر در ارتباط با قرآن کریم و پندارهای مغرضانة برخی مستشرقان مبنی بر ناکارآمدی آیات قرآن در عصر حاضر، دانشمندان حوزة علوم قرآن به دفاع از ساحت قرآن کریم برخاسته‌اند و بحث اعجاز علمی قرآن را مطرح ساخته‌اند. از جمله آیات مرتبط با این مضمون، آیة معروف به «دحوالأرض» است:Pوَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِکَ ...  بیشتر

60. ارائة بینش و جهان‌بینی متعالی در حکایت‌های تربیتی قرآن

محمّدحسین مردانی نوکنده

دوره 5، شماره 16 ، بهار 1393، ، صفحه 31-55

چکیده
  از شرایط مهمّ توفیق در هر کار، به‌ویژه امر خطیر تربیت، اتّخاذ روش‌ها و شیوه‌هایی است که فرد را در رسیدن به هدف و در پیمودن راه کمال یاری بخشد. مهم‌ترین تعلیم و اساسی‌ترین بینشی که اسلام می‌خواهد به انسان ارائه دهد، بینش توحیدی است. قرآن می‌خواهد انسان را با خدا آشنا کند و دربارة خدا به انسان معرفت بدهد. در قرآن کریم حکایت‌ها و داستان‌های ...  بیشتر

61. تبیین و بررسی اراده و انواع آن در قرآن کریم (با تکیه بر ارادة انسانی)

نعیم عموری؛ مسعود باوان پوری

دوره 5، شماره 17 ، تابستان 1393، ، صفحه 31-60

چکیده
  اراده به معنای خواستن، محبّت، طلب و امر و دستور آمده است. در قرآن کریم به انواع مختلفی از اراده اشاره شده است که ارادة الهی در بالاترین سطح آن قرار دارد و پس از آن ارادة انسانی، فطری و شیطانی قرار دارند. ارادة انسانی به فرد این اختیار را می‌دهد که اعمال خیر و شر انجام دهد و خویشتن مسئول پاسخگویی به این اعمال در روز قیامت باشد. اراده در ...  بیشتر

62. آسیب‌شناسی جامعة اسلامی بر مبنای آموزه‌های فرهنگ وحیانی ـ اسلامی (بررسی موردی پیشگیری از رشوه‌پذیری)

عبدالرّضا زاهدی؛ مهیار خانی مقدّم؛ عماد صادقی

دوره 5، شماره 19 ، زمستان 1393، ، صفحه 31-52

چکیده
  پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ توصیفی و بر اساس آموزه‌های فرهنگ وحیانی ـ اسلامی، به ارائة راهبرد و برخی از راهکارهای مصداقی در راستای پیشگیری از رشوه‌پذیری ـ به عنوان یکی از آسیب‌های جامعة اسلامی ـ پرداخته است. مقدّمات آن شامل تأمّلی در سه شاخصة «هدایت»، «حکمت» و «رضایت» و عنایت بر «عرصه‌های برجستة نظام هدایت انسان» ...  بیشتر

63. خداشناسی، فطرت دل یا عقل

حمید نگارش

دوره 1، شماره 1 ، تابستان 1389، ، صفحه 31-48

چکیده
  این مقاله، نگارنده می کوشد منشا خداپرستی و خداشناسی را فطرت دل بیان کند. به این معنی که در نهاد آدمی گرایشی خاص نهفته است که او را به شنیدن پیام حق دعوت می کند و از درون او را متوجه مبدا خویش می گرداند. با این نگرش فطرت یکی از ارکان انسان شناسی دینی است که در تشریح دیدگاه های دین در باب خداگرایی، خداپرستی، دین شناسی، انسان شناسی و ... به ...  بیشتر

64. نقش مشاهده در فهم آیات الهی

حمیدرضا بصیری؛ شهربانو کندی

دوره 4، شماره 13 ، تابستان 1392، ، صفحه 31-55

چکیده
  آیه به شیء نمایان و قابل مشاهده اطلاق می‌گردد که با ظهور خود و به نسبت علم و ادراک انسان، برای او حامل پیام و نشانی برای مقصدی مشخّص می‌باشد و توجّه انسان را به سویی خاص جهت می‌دهد و معطوف می‌نماید. خداوند متعال آیات آفاقی و انفُسی را به فرد نشان می‌دهد و در نتیجة آن تجلّی، می تواند فهمی برای فرد اتّفاق بیفتد که منجر به درک حقّانیّت ...  بیشتر

65. ارزیابی ترجمة قَالَ مَوْعِدُکُمْ یَوْمُ الزِّینَةِ وَأَن یُحْشَرَ النَّاسُ ضُحًى (طه/ 59) در ترجمه‌های مشهور قرآن کریم

کاووس روحی‌برندق؛ محسن فریادرس؛ خدیجه فریادرس

دوره 7، شماره 24 ، بهار 1395، ، صفحه 31-56

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.5722

چکیده
  ترجمة قرآن یکی از مسائل نو در حوزة قرآن‌پژوهی است که در سدة کنونی بسیار مورد توجّه قرار گرفته است. این نهضت، با وجود نقاط قوّت فراوان، نقاط ضعفی نیز دارد. یکی از این نقاط ضعف، در معادل‌یابی آیة Pقَالَ مَوْعِدُکُمْ یَوْمُ الزِّینَةِ وَأَن یُحْشَرَ النَّاسُ ضُحًىO دیده می‌شود. این مقاله با روش تحلیلی‌ـ توصیفی ترجمه‌های معاصر مشهور ...  بیشتر

66. واکاوی عوامل معنوی بارش باران از نگاه قرآن

علی حاجی‌خانی؛ سعید جلیلیان

دوره 7، شماره 25 ، تابستان 1395، ، صفحه 33-54

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.7084

چکیده
  از منظر قرآن، آنچه بشر انجام می‌دهد (سیّئات و حسنات)، بر حوادث طبیعی و سرنوشت دنیایی او تأثیر دارد. یکی از این عوامل طبیعی، بارش باران است. از دیدگاه علوم تجربی، برای بارش باران باید شرایط آب و هوایی مهیّا باشد تا باران ببارد، امّا قرآن عوامل معنوی را نیز در به وجود آمدن باران سهیم می‌داند و این عوامل را به نوعی محرّک عوامل طبیعی محسوب ...  بیشتر

67. اعجاز علمی قرآن در بیان پدیده نفوذ آب به اعماق زمین

اباذر وحدت آزاد؛ فرزانه روحانی مشهدی

دوره 9، شماره 32 ، بهار 1397، ، صفحه 33-51

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.34238.1742

چکیده
  خداوند متعال در سه آیه از قرآن و با سیاق تهدید، از فرورفتن آب‌های زمین به گونه‌ای که امکان بازیافت آن میسّر نباشد، سخن گفته‌است. تحقیقات دانشمندان علوم زمین در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که این تهدیدِ پروردگار پدیده‌ای است که به لحاظ علمی کاملاً محتمل است و این آیات اشاره‌ای دقیق به پدیده‌ای علمی دارند که نه تنها در روزگار نزول ...  بیشتر

68. بررسی جایگاه گونه‌های روایی در تفسیر از دیدگاه علامه طباطبایی، آیت‌الله جوادی آملی و آیت‌الله مصباح یزدی (با تأکید بر آیه‌ی 3 مائده و 33 احزاب)

محمد شریفی؛ بابک هادیان حیدری

دوره 9، شماره 34 ، پاییز 1397، ، صفحه 33-52

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.40798.1884

چکیده
  اندیشمندان از همان ابتدای نزول قرآن سعی بر فهم و تفسیر قرآن داشته‌اند؛ اما بی‌توجهی و گاه نادیده انگاشتن گونه‌های مختلف روایات تفسیری، آنان را به‌دشواری همچون تفسیر به رأی مبتلا کرده است. این نوشتار به‌منظور آشکار کردن جایگاه گونه‌های روایی در تفسیر و کارآمدی آن به شرح و تبیین اندیشه‌های علامه طباطبایی و دو تن از شاگردان ایشان ...  بیشتر

69. نقش قرآن در شکوفایی حیات عقلانی تمدّن اسلامی

قدرت‌الله قربانی

دوره 5، شماره 18 ، پاییز 1393، ، صفحه 35-61

چکیده
  نقش حکیمان مسلمان در شکوفایی تمدّن اسلامی انکارناپذیر است و نیز نقش قرآن در شکل‌گیری تفکّر عقلانی و فلسفی مسلمانان از مهم‌ترین پرسش‌ها و مسائل پیش روست. به نظر می‌رسد که جامعیّت قرآن در ارائة آموزه‌های جهان‌شمول برای بسترسازی تحقّق سعادت حقیقی بشر باعث گردیده تا در این کتاب الهی، در زمینه‌های حکمی و عقلانی چون خداشناسی، جهان‌شناسی، ...  بیشتر

70. نگرة قرآن کریم به «خویشتنداری» در رفتارهای خانوادگی

مرضیّه محصّص

دوره 6، شماره 23 ، زمستان 1394، ، صفحه 35-57

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2015.5403

چکیده
  قرآن کریم با رویکردی هنجارگرا به تربیت انسان‌ها پرداخته است و بر ضرورت اصلاح و تجدید نظر در رفتارها تأکید ورزیده است. در این راستا، برخی سازه‌ها از جایگاه بنیادینی برخوردارند. از آنجا که امروزه موضوعات با محوریّت خانواده به عنوان نهادی اثربخش در ارتقاء و بالندگی جامعه، کانون توجّه قرار گرفته است، واکاوی نظریّة کارآمد قرآن در این ...  بیشتر

71. نقد نظریة تفسیر بر پایة ترتیب نزول

سید محمدحسن جواهری

دوره 9، شماره 33 ، تابستان 1397، ، صفحه 35-65

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.38532.1843

چکیده
  بررسی نظریة تفسیر بر پایة ترتیب نزول نیازمند بررسی اولاً اتقان روایات ترتیب نزول، ثانیاً خاستگاه و جایگاه قرینة «ترتیب نزول» در تفسیر و ثالثاً‌ موانع نظریه یاد شده‌است. این سه با توجه به نبودِ پیشینة مناسب، نیازمند مقالات مستقلی هستند تا جوانب آن‌ها بررسی و نقد شود، لیکن با توجه به اینکه بستر پژوهش، روایات ترتیب نزول است، ...  بیشتر

72. جذابیت پیام در قرآن کریم

اسماعیل صابر کیوج؛ سیدحسین شرف الدین

دوره 9، شماره 35 ، زمستان 1397، ، صفحه 35-66

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.41018.1892

چکیده
  از عصر نزول تا به امروز، قرآن کریم دارای جذابیت و گیرایی منجصر به فردی بوده است؛ تاریخ اثبات کرده است که این جذابیت منحصر به فرهنگ، قومیت یا دوره زمانی مشخصی نیست. یکی از مهمترین دلایل جذب مخاطب به قرآن کریم، مربوط به عنصر «پیام» (هم در بعد شکل و بعد محتوا) است. سوال اصلی مقاله این است که مهمترین ویژگی‌های جذابیت بخش شکل و محتوای ...  بیشتر

73. بررسی مفهوم حجاب در متون اسلامی، جایگاه آثار و جلوه‌های تربیتی آن

اکبر رهنما؛ زهرا علی‌اکبرزاده آرانی؛ مجید خاری آرانی

دوره 6، شماره 22 ، پاییز 1394، ، صفحه 37-54

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2015.4501

چکیده
  یکی از نیازهای حقیقی در زمینه‌های تربیتی، دینی، اخلاقی و فرهنگی، مسئلة حجاب است. هرچه الگوهای حجاب مراتب برتر و بالاتری داشته باشند، تأثیر بیشتری بر معنویّت و دینداری فرد و جامعه خواهند گذاشت و هرچه حجاب فردی و اجتماعی، متعالی باشد، تقدّس و حرمت اخلاقی و رشد و تعالی جامعة اسلامی بیشتر خواهد بود. حجاب آثار تربیتی در دو زمینة فردی و ...  بیشتر

74. لایه های قدرت سیاسی نامطلوب در قرآن

حسین احمدی سفیدان

دوره 8، شماره 31 ، زمستان 1396، ، صفحه 37-65

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2018.25792.1549

چکیده
  قرآن کریم مهم‌ترین و اصیل‌ترین منبع اسلامی است. بی‌شک در این منبع کامل، در زمینة قدرت سیاسی سخن رانده شده‌است. قدرت سیاسی به «مطلوب» و «نامطلوب» تقسیم می‌شود. یکی از مقولاتی که در تحلیل قدرت سیاسی نامطلوب اهمیت دارد، شناسایی لایه‌های آن است. سؤال اصلی اینکه: لایه‌های قدرت سیاسی نامطلوب از منظر قرآن چیست؟ فرضیة تحقیق ...  بیشتر

75. اخلاق جنسی قبل از ازدواج در قرآن و عهدین

عنایت الله شریفی

دوره 10، شماره 36 ، بهار 1398، ، صفحه 37-64

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.43819.1917

چکیده
  چکیده: یکی ازمهم ترین مسایل اخلاق جنسی ، اخلاق جنسی قبل از ازدواج می باشد که در قرآن و عهدین مورد توجه قرار گرفته است و در این مورد شباهت ها و تفاوتهایی دارند براین اساس این پژوهش در صدد است با روش توصیفی و تحلیلی مسایل اخلاق جنسی پیش از ازدواج را در قرآن و عهدین را مورد بررسی قرار دهد و شباهت ها و تفاوت های آنهارا در این مسأله ، برشمرد.. ...  بیشتر