201. رابطه احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم

یوسف فتحی

دوره 3، شماره 10 ، پاییز 1391، ، صفحه 97-124

چکیده
  احساس امنیت احساس آزادی نسبی از خطرات و تهدیدات است که به فرد آرامش جسمی و روحی می بخشد و نقش حیاتی در تامین بهداشت روانی و اجتماعی دارد. در مقابل، احساس ناامنی، خطرات و تهدیدهایی هستند که افراد جامعه را دچار اضطراب و نگرانی می کنند. این جستار قصد دارد نسبت احساس امنیت –احساس ناامنی با بهداشت روانی-بیماری روانی را در قرآن کریم بررسی ...  بیشتر

202. جستاری در مفهوم‌شناسی و گسترة اخلاص در قرآن

سید حسن بطحایی گلپایگانی

دوره 4، شماره 12 ، بهار 1392، ، صفحه 97-116

چکیده
  دعوت به خداپرستی و اخلاص در بندگی سرلوحة دعوت همة انبیاء الهی بوده است. دستور بندگی خالص در قرآن علاوه بر واژة اخلاص و مشتقّات آن با کلمات و عبارت‌های متنوّع دیگری آمده است؛ مانند: «یُریدُونَ وَجْهَه»، «أَسلم وجهه لله»، «نَصَحُوا لِلَّهِ»، «اِبْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّه»، «اِبْتِغاءَ وَجْهَ اللَّه»، «وَ ...  بیشتر

203. عاشقانه های نیایش

سیده صغری صالحی ساداتی؛ سید محمدرضا ابن الرسول

دوره 1، شماره 2 ، پاییز 1389، ، صفحه 99-126

چکیده
  عشقی یک نیاز فطری و طبیعی روح است و آدمی همواره در جستجوی کسی است که محبوب او قرار گیرد. نیایش که در عالی ترین شکل خود به صورت پرستش ظاهر می شود، در حقیقت زیباترین تجلی سرمایه فطری درون آدمی - یعنی عشق - است که از عمق روح انسانی سرچشمه می گیرد. مناجات ها و راز و نیازهای عاشقانه بزرگان دین، نمونه ای از عشق بی پایان ایشان به ساحت خداوند و معرفت ...  بیشتر

204. ایده جهانی سازی در قرآن

مهدی رفیعی موحد

دوره 1، شماره 3 ، زمستان 1389، ، صفحه 99-122

چکیده
  زمینه: درباره «جهانی سازی» تعریف ها و نظریه های گوناگونی بیان شده است و هریک از اندیشمندان از موضع مخالف یا موافق و از زاویه ای خاص به این موضوع نگریسته اند. در بین همه نوشته ها، جای این مطلب را خالی دیدم که دیدگاه قران دراین باره چیست و آیا قرآن به این موضوع پرداخته است؟ یا آن طور که غربی ها القا و وانمود می کنند، ایده مریور ابتکار ...  بیشتر

205. عدم تعارض سیاق و اسباب نزول در بعضی از آیات سورة آل‌عمران

طاهره مختاری پور؛ حسین علوی مهر

دوره 3، شماره 11 ، زمستان 1391، ، صفحه 99-114

چکیده
  در تفسیرقرآن توجه به سیاق و اسباب‌النّزول آیات به عنوان دو قرینة مهم از قرائن فهم قرآن همواره از سوی مفسّران فریقین مورد توجّه و اعتنای بسیاری واقع شده‌اند. بدون شک یکی از موارد صحّت و اعتبار اسباب النّزول، هماهنگی و مطابقت آن با سیاق است. این مقاله پس از بیان میزان تأثیر این دو قرینه در فهم قرآن و شرایط تحقّق آنها، به مقایسة اسباب‌النّزول ...  بیشتر

206. بررسی و تبیین مفهوم «انسان متعالی» از منظر قرآن کریم

رضاعلی نوروزی؛ هاجر کوهی اصفهانی

دوره 4، شماره 14 ، پاییز 1392، ، صفحه 101-130

چکیده
  انسان به عنوان اصلی‌ترین موجود در جهان آفرینش و به سبب دارا بودن ویژگی‌های خاصّ خود، همواره به نوعی محور توجّه اندیشمندان مختلف بود و هر گروه با توجّه به بینش‌های خاصّ خود، شناخت انسان را مورد بحث و بررسی قرار داده است.جامع‌ترین و در عین حال، مطمئن‌ترین راه شناخت انسان، رجوع به خالق او و بهره‌گیری از منابع الهی در این زمینه است. ...  بیشتر

207. عبرت و عبرت آموزی در نهج البلاغه

جمشید صدری

دوره 1، شماره 1 ، تابستان 1389، ، صفحه 103-117

چکیده
  عبرت حالتی است که انسان از امور ظاهری و مشهود، به شناخت باطنی و غیر مشهود امور نایل می شود. تشابه زندگی اقوام و ملل و تاثیر پذیری انسان از احوال امت های گذشته، سبب می شود که عبرت گیری به عنوان روشی تربیتی برای دست یابی به یک حیات مطلوب در نظر و عمل مطرح باشد. هر کس دیده ای عبرت بین داشته باشد می تواند از لا به لای حوادث و وقایع پیام ها را ...  بیشتر

208. ارتباطات کلامی و غیر کلامی در خانواده از منظر قرآن کریم و روایات

صدیقه کرمی؛ سیدمحمدرضا حسینی نیا

دوره 10، شماره 39 ، زمستان 1398، ، صفحه 110-131

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2020.45600.1933

چکیده
  ارتباطات بخش عمده‌ای از زندگی اجتماعی و تعاملات خانوادگی هر فرد را تشکیل می‌دهد. به دلیل نقش زیربنایی خانواده، آشنایی با مؤلفه‌های ارتباطات خانوادگی اهمیت فراوان می‌یابد. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی ارتباطات انسانی در خانواده را از دیدگاه قرآن کریم و روایات ترسیم کرده است. ارتباطات در خانواده دامنه گسترده‌ای دارد و به دو ...  بیشتر

209. تحلیل ساختار روایت اصحاب کهف در قرآن کریم

محمّدرضا حاج‌بابایی؛ محمّد نیکخواه منفرد

دوره 5، شماره 19 ، زمستان 1393، ، صفحه 115-145

چکیده
  روایت، «عمل زبانی» با هدف انتقال معناست و تحلیل روایت، مطالعة اعمال، زندگی‌ها، سنّت‌ها، کشف شیوه‌های انتقال تجربه است. از اهداف خداوند در قرآن کریم، تربیت و معرّفی الگوست و روایت‌ها و قصص قرآنی، بدون تخیّل، دروغ و مبالغه در خدمت اهداف تربیتی و هدایتی قرآن قرار گرفته‌اند. بنابراین، قرآن از عناصر روایت بهره می‌برد تا هدف تربیتی ...  بیشتر

210. زهره آسمان، زهرای زمین: تبیین عرفانی مقام فاطمه زهرا «س»

محمد جواد رودگر؛ مائده شاکری راد

دوره 2، شماره 6 ، پاییز 1390، ، صفحه 115-132

چکیده
  اکتناه وجودی فاطمه زهرا (س) چنان است که معرفتِ به آن انسانِ کامل از نوع سهل و ممتنع است، سهولت دستیابی به چنین معرفتی به دلیل فراوانی فضائل و صعوبتش به جهت عمق و ژرفای غیر قابل غوص و وصول است.همین معنا را در این مقاله بر اساس رهیافت‌هایی چون وجود شناسی، معرفت شناسی و جامعه شناسی مورد بحث قرار می‌دهیم و بر اساس معارف « ثَقلین» و ...  بیشتر

211. بررسی ویژگی‌های اخلاقی یهود عصر پیامبر(ص) و نقش آنان در شبهة تغییر قبله از منظر قرآن

نصرت نیل‌ساز؛ زهره بابااحمدی میلانی؛ رقیه مددی

دوره 7، شماره 26 ، پاییز 1395، ، صفحه 119-142

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.7328

چکیده
  یهودیان عصر پیامبر(ص) ویژگی‌های اخلاقی خاصی نظیر نژادپرستی، پیمان‌شکنی، بهانه‌جویی، استکبار و حسادت داشتند، لذا در مواجهه با پیامبر اکرم(ص)، وقتی که دیدند هر روز بر جمعیّت پیروان دین اسلام افزوده می‌شود و دین جدید گسترش روزافزونی دارد، به دلیل ویژگی‌های مذکور، تحمل پیشرفت اسلام را نداشتند. از این رو، علاوه بر دسیسه‌ها و نقشه‌های ...  بیشتر

212. آفرینش انسان در قرآن کریم با توجه به تفسیر المیزان با نگاهی انتقادی به نظریه تکامل

یوسف حیدری چناری؛ رمضان مهدوی آزادبنی

دوره 3، شماره 9 ، تابستان 1391، ، صفحه 121-158

چکیده
  یکی از مسائل مهمی که هم دین و هم علم از آن بحث نمودند، نحوه خلقت نخستین انسان و نسل آن می‌باشد. اثبات عدم تضاد میان دین اسلام و نظر علم در این مساله، قطعا در ترویج دین مبین اسلام موثر است که این عمده‌ترین هدف این تحقیق می‌باشد. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی تلاش می‌نماید تا نظریه داروین در خصوص آفرینش انسان را بر اساس دیدگاه مفسر ...  بیشتر

213. ممنوعیّت تبرّج زنان از منظر قرآن کریم

کاوس روحی برنقد؛ محمدحسین خوانین زاده؛ فاطم السادات سعیدی

دوره 4، شماره 13 ، تابستان 1392، ، صفحه 121-136

چکیده
  در آیات قرآن به صراحت از تبرّج زنان نهی شده است. قلمرو تبرّج زنان از منظر قرآن وسیع‌تر از اظهار زینت و تبرّج در پوشش است و مظاهر دیگر مانند تبرّج در رفتار، محتوای گفتار و... را شامل می‌گردد و هر نوع تکشّف، آشکار شدن و جلوه‌گری اعمّ از نحوة پوشش، نحوة رفتار، محتوای گفتار و ... از سوی زنان در انظار مردان نامحرم که زمینه‌ساز ارتکاب گناه ...  بیشتر

214. نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام

جمال  فرزند وحی

دوره 5، شماره 16 ، بهار 1393، ، صفحه 123-151

چکیده
  یکی از اصول مسلّم در آیین اسلام، حرکت و کرامت انسان است. جان، مال، آبرو، عقیده و رأی آدمی همه حرمت دارند و باید همواره این حریم پاس داشته شود. در حرمت و کرامت انسان، هیچ تفاوتی بین زن و مرد نیست و در فرهنگ اسلامی، زن و مرد به عنوان مخلوقات خدا و مورد عنایت ویژة اویند. افتخار نظام حقوقی اسلام آن است که از همان ابتدا زنان را دارای حقوق اقتصادی، ...  بیشتر

215. اصول اخلاقی اقتصادی در عرصة توزیع از دیدگاه قرآن و احادیث

رقیّه ابراهیمی‌زاد جویمی؛ فرج تلاشان

دوره 5، شماره 17 ، تابستان 1393، ، صفحه 125-149

چکیده
  توزیع یکی از شاخصه‌های مهمّ اقتصاد در هر جامعه‌ای است، به طوری‌که نسبت شایسته بین تولید، مصرف و توزیع در هر اقتصادی یک ضرورت به شمار می‌رود. یکی از اصول موجود در علم اقتصاد متعارف، اصل توزیع می‌باشد که به نظر می‌رسد چنین اصلی بسیاری از آموزه‌های اسلامی همچون نهی از احتکار، تقسیم سرمایه و امر به میانه‌روی در توزیع و... را به چالش ...  بیشتر

216. تحلیل چگونگی نظم قرآن درسطح معناـ بنیاد خرد با رویکرد زبانشناسی

علی شریفی؛ سروش شهریاری نسب؛ عیسی علیزاده منامن؛ فرزاد دهقانی

دوره 8، شماره 28 ، بهار 1396، ، صفحه 127-152

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.7919

چکیده
  نوشتار پیش‏رو رویکرد جدیدی به ساختار قرآن است که به بررسی مسئلة انتظام متنی قرآن با رویکرد زبانشناسی می‌پردازد. با الگو قرار دادن مطالعات زبان‌شناسی متن، ابعاد تازه‌ای از این انتظام مشخص می‌شود. منظور از «انتظام» در این جستار، صرف بررسی تناسب معنایی از نظر قدما نیست، بلکه به نظام چیدمانی و ساختار آوایی قرآن توجه دارد. روش ...  بیشتر

217. پیوستگی مفهومی در سوره بقره با تکیه بر مفاهیم«نبوت و مخالفان حق»

مهدی اسماعیلی؛ طاهره نوباغی

دوره 9، شماره 32 ، بهار 1397، ، صفحه 127-158

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2018.31950.1690

چکیده
  تناسب آیات به عنوان یک دانش مورد توجه اندیشمندان اسلامی قرار گرفته‌است. دانشمندان مسلمان و خاورشناسان بر سَرِ بحث ارتباط و انسجام و به نوعی پیوستگی مفهومی بین آیات در سور قرآن کریم اختلاف‌نظر دارند. برای از بین بردن نسبت نبودِ ارتباط بین آیات درون سور، ضرورت دارد خطوط ارتباطی آیات کشف، شناسایی و تبیین گردد تا به فهم بیشتر، فهم هدف ...  بیشتر

218. بررسی تطبیقی نماز در دین اسلام و آیین زرتشت

سعید ششگل‌نژاد؛ عبدالمجید طالب‌تاش

دوره 7، شماره 24 ، بهار 1395، ، صفحه 131-158

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.5726

چکیده
  نماز گونه‌ای نیایش و عملی‌ـ عبادی برای برقراری ارتباط مستقیم و صعودی میان انسان با خداوند است که میان همۀ ادیان الهی مشترک است. مسلمانان و زرتشتیان به انجام این عمل عبادی ملزم هستند. این پژوهش با تتبّع در متون مکتوب اسلام و زرتشت و به روش کتابخانه‌ای، به بررسی تطبیقی جایگاه نماز در این دو شریعت آسمانی پرداخت. همچنین، اشتراکات و تمایزات ...  بیشتر

219. نقش فاعلی یا قابلی پیامبر (ص) در نزول قرآن

محمد سبحانی نیا

دوره 3، شماره 8 ، بهار 1391، ، صفحه 133-156

چکیده
  برخی از روشنفکران که نگاه برون‌دینی دارند و به وحی از منظر غیرقرآنی نگریسته‌اند، با پیش کشیدن مباحث تجربه دینی، در خصوص وحی، به نقشی فاعلی برای پیامبر قائل شده‌اند. بر این اساس خداوند صرفاً قابلیّتی را به پیامبر یا اشخاص دیگر اعطا کرده است و آنها می‏توانند به واسطه‌ آن استعداد و قابلیّت خاص خویش، الفاظی را از ناحیه‌ خودشان و نیز ...  بیشتر

220. مطالعة حوزه‌های معنایی «صبر» در آیات قرآن

رضا امانی؛ زهرا عبادی؛ صدیقه رضایی

دوره 7، شماره 25 ، تابستان 1395، ، صفحه 133-156

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.7088

چکیده
  «صبر» در آموزه‌های دینی، به عنوان یکی از مفاهیم اساسی ایمان شناخته می‌شود. این واژه به همراه مشتقّات خود، ۱۰۳ بار در قرآن به کار رفته است که نشان از اهمیّت ویژة این خصیصة اخلاقی از دیدگاه دین مبین اسلام و قرآن کریم دارد. این واژه با حفظ معنای لغوی و اصطلاحی با بسیاری از مفاهیم اخلاقی و دینی ارتباط معنایی پیدا می‌کند. بر این اساس، ...  بیشتر

221. چگونگی سازماندهی سوره‌های قرآن از نگاه زرقانی در بوتة نقد

امیر جودوی؛ مریم آسایش

دوره 8، شماره 30 ، پاییز 1396، ، صفحه 133-150

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.8723

چکیده
  زرقانی از مؤلفان برجسته در زمینة تألیف کتب علوم و تاریخ قرآنی است و از آنجا که موضوع سازماندهی سورهای قرآن در بین مباحث تاریخ قرآنی اهمیت ویژه‌ای دارد، پژوهش حاضر تلاش نموده که با روش تحلیلی‌ـ انتقادی به ارزیابی، نقد و بررسی نظرات وی در این زمینه بپردازد و به دنبال تشخیص واقعیت باشد. ادعای زرقانی دربارة توقیفی یا اجتهادی بودن سازماندهی ...  بیشتر

222. شبهه زدایی تقابل عصمت و آیات عتاب در نمای شصت و پنجمین آیه سوره زمر

فهیمه گلپایگانی؛ سید حسین حسینی کارنامی؛ سید علی اکبر ربیع نتاج

دوره 9، شماره 34 ، پاییز 1397، ، صفحه 133-156

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.33555.1724

چکیده
  از پندارهای مغرضانه برخی مستشرقان که تحت لوای به چالش کشیدن قرآن مطرح شده، تقابل ظاهری فحوای برخی آیات است. «عصمت انبیا» یکی از این موارد می باشد که در آیات متعددی بر آن تأکید شده است. در مقابل؛ برخی دیگر از آیات که در عرف مفسران به «آیات عتاب» مشهور گشته اند، آن گونه که از ظاهر آنها نیز برداشت می گردد، با موضوع عصمت منافات ...  بیشتر

223. کودتای سقیفه در تاریخ ؟!

عبدالله غلامی

دوره 2، شماره 4 ، بهار 1390، ، صفحه 135-158

چکیده
  رخداد سقیفه بنی ساعده، واقعه سال 11 هجری در تاریخ و فرهنگ اسلام ضمن اثرپذیری از واقعیات جامعه اسلامی آن روز توانسته باعث تحولاتی ژرف در ادامه روند و مسیر تمدن و فرهنگ اجتماعی مسلمانان شود. این پدیده تاریخی از منظرهای متنوعی مورد کندوکاو پژوهشگران قرار گرفته است، گروهی آن را واقعه ای غیر مترقبه و بدون پیش زمینه خاص دانسته و دسته دیگر، ...  بیشتر

224. واکاوی اصل تناقض خسّت از منظر آموزه‌های قرآن کریم
دوره 4، شماره 15 ، زمستان 1392، ، صفحه 137-154

چکیده
  مصرف یکی از شاخصه‌های مهم اقتصادی در هر جامعه‌ای است، به‌طوری که نسبت شایستة بین تولید و مصرف در هر اقتصادی یک ضرورت به شمار می‌رود. یکی از اصول موجود در علم اقتصاد متعارف که به ظاهر از وجوه افتراق نظام‌های اقتصادی مبتنی بر اندیشة بشری و نظام اقتصاد اسلامی است، اصل تناقض خسّت یا معمّای صرفه‌جویی می‌باشد. بنا بر این اصل، چنانچه در ...  بیشتر

225. بدعت‌های دینی از نگاه قرآن

عبّاس اشرفی؛ نرجس جمال امیدی

دوره 5، شماره 18 ، پاییز 1393، ، صفحه 137-156

چکیده
  بدعت حکمی است که به دین افزوده و یا از آن کاسته شود، بدون اینکه مستندی از کتاب یا سنّت داشته باشد. خداوند متعال دین خود را کامل و بی‌هیچ گونه کاستی به آدمیان هدیّه فرموده است و جایی برای افزودن یا کاستن در آن نگذاشته است و اعلام فرموده که دین خالص تنها از آنِ خداست و تنها همان را می‌پذیرد. با این همه، همواره کسانی بوده‌اند که آگاهانه ...  بیشتر