76. مبانی علامه طباطبایی در نقد نظرات زمخشری در تفسیر الکشاف(با رویکردی بر ادله‌ی قرآنی و قرائن درون‌متنی آیات)

قاسم بستانی؛ مینا شیخی؛ امان اله ناصری کریموند

دوره 12، شماره 44 ، بهار 1400، ، صفحه 41-72

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2021.12608

چکیده
  یکی از مباحث تفسیری علامه ‌طباطبایی در تمام مجلدات المیزان، پرداختن به صحت و سقم آرای دیگر مفسران می‌باشد که با در نظر گرفتن معیارهایی به پذیرش و یا نقد نظرات آنان اقدام نموده است. از مهم‌ترینِ این تفاسیر؛ تفسیر «الکشاف» می‌باشد که مؤلف المیزان علاوه بر تأیید و بهره‌گیری از نظرات {نحوی و ادبی} زمخشری، در موارد متعددی با تکیه ...  بیشتر

77. معناشناسی درزمانی واژگان قرآن در تفسیر المیزان

حسین خاکپور؛ مریم بلوردی

دوره 6، شماره 21 ، تابستان 1394، ، صفحه 43-67

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2015.3724

چکیده
  انتقال کلام هدفمند خداوندبا علوم و فنون متفاوتی در قرآن نمود می‌یابد.یکی از فنون برجستة ادبی، «معناشناسی واژگانی» است. از آنجا که واژگان قرآنی نقش اصلی را در آیه دارند و معنا را گسترش می‌دهند، بررسی این اسلوب ضرورت می‌یابد. مقالة حاضر با هدف بررسی معناشناسی درزمانی واژگان قرآن در تفسیر المیزان و به روش توصیفی‌ـ تحلیلی با رویکرد ...  بیشتر

78. بررسی و نقد دیدگاه ابن عربی در تفسیر آیه‌ای از سوره تحریم

محمد حسین بیات

دوره 2، شماره 7 ، زمستان 1390، ، صفحه 43-72

چکیده
  در این مقاله، دیدگاه ابن عربی در باب تفسیر آیه چهار سوره تحریم بیان گردیده است. همچنین، نویسنده مقاله، نظر ابن عربی را در آثار معروف وی در باب شخصیت عایشه و حفصه و پدرانشان مورد تحقیق و بررسی قرار داده و نشان داده که وی این شخصیت‌ها را بیش از حد معقول مدح و ستایش کرده است تا آنجا که عیوب و نقایصشان را حمل بر کمالاتشان نموده و مسیری مخالف ...  بیشتر

79. بررسی تعارض تئوری‌های علمی و آیات قرآن در آفرینش نخستین انسان

حمید آریان؛ مرادعلی شورگشتی

دوره 7، شماره 27 ، زمستان 1395، ، صفحه 43-75

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.7732

چکیده
  مسئلة چگونگی خلقت نخستین انسان در منابع اسلامی مطرح شده‌است و نیز در برخی علوم تجربی محلّ بحث و نظر بوده‌است. این مقاله به بررسی نسبت فرضیه‌های علمی با دیدگاه قرآن و احادیث دربارة چگونگی آفرینش نخستین انسان، با روش توصیفی ‌ـ تحلیلی می‌پردازد. حاصل تحقیق بیانگر آن است که مدلول آیات و روایات، ظهوری آشکار، بلکه صراحت در آفرینش نخستین ...  بیشتر

80. زیباشناسی حروف جارّه در آیات قرآن کریم از نگاه زمخشری

اصغر شهبازی

دوره 10، شماره 37 ، تابستان 1398، ، صفحه 49-76

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2019.44346.1921

چکیده
  از میان دانشمندانی که در کنار تفسیر معانی و مضامین آیات، به مباحث بلاغی و زیباشناختی آیات عنایتی خاص داشته، زمخشری (متوفّای 538 ق) است که تفسیر وی آمیزه‌ای از مباحث دستوری و بلاغی بوده و به عبارتی، «قوانین نحوی» را در کشف وجوه زیبایی آیات قرار داده است. پژوهش حاضر در تلاش است با تکیه بر روش توصیفی‌ـ تحلیلی، دیدگاه‌های بلاغی صاحب ...  بیشتر

81. راهکارهای جلوگیری از انحرافات جنسی از دیدگاه قرآن و روایات

جمال فرزند وحی؛ سید محمد موسوی؛ امین فتاحی

دوره 3، شماره 11 ، زمستان 1391، ، صفحه 35-58

چکیده
  انحرافات جنسی و مسائل مترتّب بر آن، موضوع پژوهش حاضر می‌باشد. هدف این پژوهش ارائة راهکارهای مقابله با انحرفات جنسی بر مبنای آموزه‌های حیات‌بخش دین مبین اسلام است. در این تحقیق تلاش شده است ضمن جمع‌آوری مطالب به روش کتابخانه‌ای و با تکیه بر روش کیفی، به تحلیل آیات قرآن کریم و روایات پرداخته و راهکارهای مقابله با انحرافات مذکور تبیین ...  بیشتر

82. راهبرد صبر در تبلیغ و رسالت حضرت محمد ص
دوره 3، شماره 10 ، پاییز 1391، ، صفحه 35-56

چکیده
  صبر در قرآن کریم به عنوان راهبرد پیشبرد اهداف انبیا مطرح است. این راهبرد در طول حیات و رسالت حضرت محمد ص کارکرد فراوانی داشته است. کفار برای انصراف رسول اکرم ص از انجام رسالت خویش، طرح های مختلف از جمله تطمیع، اذیت و آزار، تخریب شخصیت، تحریم شنیدن قرآن و محاصره اقتصادی را اجرا کردند اما ان حضرت ص با صبر تام محمدی بر تمام این طرح ها غلبه ...  بیشتر

83. ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن

فتح الله نجّارزادگان؛ حسن محمّدی احمدآبادی؛ محمّدتقی شاکر

دوره 4، شماره 14 ، پاییز 1392، ، صفحه 39-56

چکیده
  قرآن آخرین کتاب آسمانی، بر دو ساحت ظاهر و باطن استوار شده است و افراد خاصّی از این آگاهی بهره‌مند و جامعة بشری برای دستیابی به آن حقایق در جهت سیر تعالی نیازمند به ایشان می‌باشد. مکتب تشیّع مصداق آگاهان از ظاهر و باطن قرآن را پیشوایان خویش معرّفی می‌کند و بر این باور است که دانش امام فراتر از علم عادّی، دارای مجاری و مبادی خاص و الهی ...  بیشتر

84. شخصیت های زنانه در قرآن با تکیه بر آراء روت رادد

مجید معارف؛ فاطمه واظعی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز 1389، ، صفحه 39-58

چکیده
  زنان و قرآن، عنوان مقاله ای است که دکتر روت رادد در دایره المعارف قرآن لیدن نوشته است. وی در بخشی از مقاله خود به بعضی از شخصیت های زنانه قرآنی مانند حوا (علیه السلام)، ملکه سبا و زلیخا می پردازد و با استفاده از تفاسیر و روایات و شان نزول هایی که مستندانی برای آنها ذکر نمی کند به بررسی و نتیجه گیری از آیات می پردازد. مطالب او نه پژوهشی موثق، ...  بیشتر

85. عوامل تحکیم خانواده در فرهنگ اسلامی

صالح حسن زاده

دوره 4، شماره 15 ، زمستان 1392، ، صفحه 45-68

چکیده
  خانواده همیشه و همه جا و در بین تمامی جوامع بشری به عنوان اساسی‌ترین نهاد اجتماعی زیربنای جوامع و منشاء فرهنگ‌ها، تمدّن‌ها و تاریخ بشر بوده است. پرداختن به این بنای مقدّس بنیادین و حمایت و هدایت آن به جایگاه واقعی و متعالی‌ خود، همواره سبب اصلاح خانوادة بزرگ انسانی و غفلت از آن موجب دور شدن بشر از حیات حقیقی و سقوط به ورطة هلاکت و ...  بیشتر

86. بررسی مبانی انسان‌شناختی سلامت معنوی در قرآن

علی اصغر زکوی؛ رحمت الله مرزبند؛ حسین جلاهی

دوره 4، شماره 12 ، بهار 1392، ، صفحه 47-60

چکیده
  ارائة تعریف درست از سلامت و تبیین ابعاد آن، همواره مورد توجّه دانشمندان بوده است. سلامت، با حیات انسان گِرِه خورده است و امروزه سلامت معنوی مورد توجّه سازمان بهداشت جهانی قرار گرفته است. هدف این نوشتار، تبیین مبانی انسان‌شناختی سلامت معنوی با تکیه بر آموزه‌های قرآنی است. بررسی و تحلیل آیات قرآن نشان می‌دهد که آموزه‌های وحیانی جدا ...  بیشتر

87. از حکومت الهی پیامبر ص تا سلطنت موروثی معاویه

ابوالفضل عابدینی

دوره 1، شماره 1 ، تابستان 1389، ، صفحه 49-68

چکیده
  پیامبر اسلام ص بزرگ ترین انقلاب را در تاریخ به وجود آورد. وی تمام نهادهای سیاسی، اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی و اعتقادی جامعه را به هم ریخت و نهادهایی جدید را جایگزین آنها کرد و تحولی درونی در دل اعراب به وجود آورد. پس از رحلت حضرت رسول ص امویان در مدیریت جامعه اسلامی نفوذی خزنده کردند که بعدها منشا شکل گیری تحولات بسیاری در روند تاریخ اسلام ...  بیشتر

88. مدیریت در چشم‌انداز اسلام

عباس عزیزی مهمان دوست؛ سعید صحت

دوره 2، شماره 6 ، پاییز 1390، ، صفحه 49-64

چکیده
  مدیریت اسلامی از الزامات جامعه اسلامی می‌باشد، بنابراین جامعه اسلامی نیازمند مدیریتی است که با الگوهای اسلامی مطابقت کند و بتواند در خدمت جامعه اسلامی باشد. هر مکتبی مدیریت را به گونه‌ای تعریف کرده است و انتظارات مشخصی از آن دارد. دین اسلام نیز نگاهی خاص به مدیریت دارد و معیارهایی را برای آن برشمرده است. با جستجو در آیات قرآن و روایات ...  بیشتر

89. تبیین ضرورت وجود امام بعد از پیامبر(ص)

رجب اکبر زاده

دوره 1، شماره 3 ، زمستان 1389، ، صفحه 51-66

چکیده
  دین مبین اسلام بر دو ویژگی جهانی بودن و خاتمیت استوار است و اقتضای این دو خصلت این است که از هر جهات، زمینه رسیدن به آن اهداف فراهم شود. یکی از مولفه های بزرگ رسیدن به آن اهداف، با توجه به انقطاع وحی و نبوت، جانشینی پیامبر عظیم الشان اسلام است، که مفسر و مبین کتاب الهی و معجزه جاودانی پیامبر آخرالزمان و سکان دار هدایت بشریت باشد. در بیانات ...  بیشتر

90. کاربرد امروزی گفت‌وگوهای قرآنی در پرتو اخلاق اسلامی

تورج زینی وند؛ فریبا اکبر زاده

دوره 3، شماره 8 ، بهار 1391، ، صفحه 51-80

چکیده
  پیشرفت و گسترش اسلام ناب، در همه دوره‌ها بر شالوده گفت‌وگو و اهتمام به اخلاق، استوار بوده است. اسلام به‌عنوان یک دین کامل و جهانی می‌تواند پاسخگوی بسیاری از دشواری‌ها و دغدغه‌های انسان امروزی باشد. یافته اساسی این پژوهش، در این است که آموزه‌های اخلاقی و ماندگار قرآن کریم، می‌تواند بنیاد و آغازی برای پیشرفت، کمال معنوی، آگاهی، ...  بیشتر

91. جایگاه، اهمیت و رابطة میان تزکیه و تعلیم در مباحث تربیتی قرآن کریم

علی سلیمی؛ سارا رحیمی پور

دوره 3، شماره 9 ، تابستان 1391، ، صفحه 51-66

چکیده
  تزکیه و تعلیم بر اساس آموزه‌های قرآن کریم، دو رکن اساسی پرورش انسان هستند و در این میان، تزکیه از اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا علم به منزله بذری است که رویش حقیقی و شایسته آن در گرو وجود بستری مناسب است و تزکیه همان زمینه رویش کامل این بذر است که علم بدون آن ناقص و نارسا خواهد بود و چه بسا موجب غرور و گمراهی گردد. این مقاله با روش تحلیلی- ...  بیشتر

92. موانع و عوامل واقع‌بینی از منظر قرآن و حدیث

سید محمد هادی زبرجد؛ سیده هانیه مومن؛ سولماز کاراندیش

دوره 8، شماره 28 ، بهار 1396، ، صفحه 51-75

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2017.7916

چکیده
  یکی از مباحث مهم در زندگی انسان، موضوع واقع‌بینی است. اصل واقع‌بینی به قدری مهم است که دین اسلام مبنای دعوت خود را بر آن نهاده‌است؛ بدین معنا که از انسان می‌خواهد با درک صحیح آیات آفاقی و انفسی و پی‌ بردن به واقعیت آن‌ها، به وظایفی که در سایة آن متوجه می‌گردد، قیام نماید. اما با وجود توصیه‌های مکرر الهی به واقع‌بینی، انسان غالب ...  بیشتر

93. تأملی بر مناجات همسر عمران با رویکرد تحلیل گفتمان

مرضیه محصص؛ آتنا بهادری

دوره 10، شماره 39 ، زمستان 1398، ، صفحه 51-71

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2020.48819.1991

چکیده
  بهره‌گیری از ابزارها و دانش‌های جدید معرفتی و زبانی نوعی تدبر روشمند در آیات و مصادیق آن است و به رمزگشایی از لایه‌های زیرین مفهومی در قصص قرآنی می‌انجامد. این جستار با شیوة توصیفی- تحلیلی در آیات مرتبط با قصۀ همسر عمران ضمن بررسی ساختار و مفهوم مناجات همسر عمران، مؤلفه‌های گفتمان‌مدار متن را بر اساس نظریۀ تحلیل گفتمان فرکلاف مشخص ...  بیشتر

94. بررسی نظریّة برهان‌پذیری وجود خدا در قرآن

محمّدحسین خوانین‌زاده؛ محمود رسولی؛ نعمت‌ا... صادقی

دوره 5، شماره 19 ، زمستان 1393، ، صفحه 53-69

چکیده
  بحث اثبات وجود خدا از موضوع‌های مهمّ دین‌پژوهی و کلام جدید محسوب می‌شود، چرا‌که در صورت قبول آن، نظریّة اثبات‌پذیری معرفت به خدا شکل می‌گیرد. این مقاله دیدگاه‌های مختلف در باب اثبات وجود خدا (1ـ عدم استدلال. 2ـ استدلال صحیح و آشکار. 3ـ استدلال تلویحی و غیرمستقیم) را بررسی می‌نماید و در نهایت، برتری دیدگاه مختار را که استدلال صریح ...  بیشتر

95. بررسی تحلیلی نگرة اختصاص در خطاب آیات اَلست از نگاه سید مرتضی (ره ) و زمخشری

محسن نورائی؛ سید حسین کریم پور

دوره 9، شماره 32 ، بهار 1397، ، صفحه 53-76

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2018.28483.1623

چکیده
  «آیات اَلست» از مشکل‌ترین آیات در حوزة تفسیر شمرده می‌شوند، به گونه‌ای که اندیشة روشنی از آن‌ها در میان مفسران دیده نمی‌شود. از بحث‌های بنیادین در این زمینه، عمومیت یا اختصاص خطاب در این آیات است. برخلاف مشهور که خطاب «اَلست بربّکم» را با تکیه بر روایات به عموم انسان‌ها نسبت داده‌اند، دو تن از مفسران و صاحب‌نظران به‌نام ...  بیشتر

96. هنر تصویر آفرینی در اسماء قرآنی قیامت

محمد حسن رستمی؛ سید مرتضی حسینی شیرگ

دوره 9، شماره 34 ، پاییز 1397، ، صفحه 53-80

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2018.25197.1533

چکیده
  قرآن کریم علاوه بر دربرداشتن مفاهیم هدایتی و اعتقادی، سرشار از زیبایی‌های هنری می‌باشد. در آیه آیه این کتاب مقدس می‌توان زیبایی‌های هنری را مشاهده کرد. از مهم‌ترین هنرهایی که در آیات قرآن به چشم می‌خود، هنرتصویرآفرینی می‌باشد. آیات بسیاری از قرآن دربردارنده این هنر می‌باشند و قرآن کریم مفاهیم و مطالب مهم و عمیقی را با استفاده ...  بیشتر

97. تبیین مهم‌ترین روش‌های عاطفی آسیب‌زا در تربیت با تکیه بر آیات قرآن کریم و احادیث ائمّه(ع)

علی حسین‌زاده؛ هاجر قاسمی گَوَرْتی

دوره 6، شماره 22 ، پاییز 1394، ، صفحه 55-79

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2015.4503

چکیده
  یکی از خصوصیّات برجستة انسان نسبت به دیگر موجودات، برخورداری از نیروی عاطفه است. این نیرو یکی از ملزومات زندگی اجتماعی به شمار می‌رود. انسان‌ها در پرتو دلبستگی به یکدیگر، زندگی تشکیل می‌دهند و با از خود گذشتگی و ایثار به این زندگی ادامه می‌دهند و به پرورش نسل‌های بعد از خود می‌پردازند. در قرآن و روایات ائمّه(ع) نیز به مصادیق مثبت ...  بیشتر

98. حقیقت نَفْس و روح در قرآن و حکمت اسلامی

صالح حسن‌زاده

دوره 7، شماره 25 ، تابستان 1395، ، صفحه 55-82

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.7085

چکیده
  در بررسی تاریخ علوم اسلامی، به موضوع‌هایی مشترک میان حکمت اسلامی و قرآن برمی‌خوریم که گاهی سبب برخورد و بحث بسیاری در میان اصحاب عقل، تفسیر و نقل گردیده است. یکی از این مسائل، مسئلة روح و نَفْس است که میان این دو بینش، یعنی تفسیر و حکمت اسلامی مورد بحث و برخورد قرار گرفته است. بر این اساس، دربارة آفرینش و حقیقت نَفْس و روح در میان اندیشمندان ...  بیشتر

99. معیارهای عدالت در فرایندهای مالی بر اساس آموزه‌های قرآن کریم

سید مهدی معلمی

دوره 7، شماره 26 ، پاییز 1395، ، صفحه 55-75

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2016.7325

چکیده
  عدالت به عنوان یکی از مهم‌ترین اهداف و ارزش‌های حاکم در اقتصاد اسلامی، در اسلامی بودن نظام مالی نقش بسزایی دارد. نظام مالی هنگامی عادلانه است که در سه سطح مبدأ (امکانات و فرصت‌های اولیة مالی)، فرایند (رابطه‌ها و فرایندهای مالی) و نتیجه (وضعیت نهایی و نتیجة عملکرد نظام مالی) منطبق بر عدالت باشد. در این میان، تحقق عدالت در رابطه‌ها و ...  بیشتر

100. اعتبارسنجی نظریة نسخ معکوس با تکیه بر آرای محمود محمد طه

سید ابراهیم مرتضوی؛ کیوان احسانی

دوره 10، شماره 38 ، پاییز 1398، ، صفحه 55-72

http://dx.doi.org/10.22054/rjqk.2020.10553

چکیده
  در پیِ تعارضِ سنت و مدرنیته، نظریات نویی از سوی دگراندیشان دینی مطرح شد که یکی از این نظریات در حوزه علوم قرآن، نظریة «نسخ آیات الفروع و بعث آیات الاصول» محمود محمد طه - صوفی و اندیشمند سودانی- است که به خاطر پیوند وثیقش با کارآمدی یا ناکارآمدی احکام قرآن نیازمند بررسی است. سخنان طه نشان می‌دهد که وی علاوه بر نظریه خود، به نسخ مصطلح ...  بیشتر